سازمان بین المللی کار و بهره وری نیروی انسانی


Widget not in any sidebars

دیویس : «تغییر به دست آمده در شکل محصول در ازای منابع مصرف شده». (ابطحی و کاظمی، 1380)
سازمان بین المللی کار : «بهره وری عبارت است از رابطه بین ستاده حاصل از یک سیستم تولید با داده های بکار رفته برای تولید آن ستاده؛ که داده ها می توانند زمین، سرمایه، نیروی کار و عوامل دیگر باشند». (همان منبع)
یکی از مفاهیمی که در تعاریف بهره وری بر آن به مثابه یک معیار مهم تاکید می شود مفهوم اثربخشی و کارایی است. برخی از این تعاریف عبارتند از:
بهره وری ناظر بر اثربخشی و کارایی است. همچنین ناظر بر مجموعه ای از نتیجه ها و فراورده ای با بالاترین سطح عملکرد وی است. (مونگا ، 1989)
بهره وری ناظر بر اثربخشی و کارایی عملکرد است و معیار اندازه گیری موفقیت مدیر در سهیم شدن در بهره وری، اثربخشی و کارایی عملکرد وی است. (شرمرهورن ، 1989 )
بهره وری، معیار عملکرد است. (لندل ، 1986)
مهم ترین و در واقع بی نظیرترین کمک و حسن تاثیر مدیریت در قرن بیستم، پنجاه برابر شدن «بهره وری کارکنان یدی» در تولید صنعتی بوده است؛ به همین ترتیب مهم ترین سهم و نقشی را که باید مدیریت در قرن بیست و یکم ایفا کند، افزایش دادن بهره وری کارکنان علمی و کارهای علمی است. ارزشمندترین دارایی یک نهاد در قرن 21 اعم از تجاری و غیرتجاری، کارکنان علمی آن و بهره وری آن کارکنان خواهد بود. (دراکر، 1378)
از آنجا که خود انسان مولد و مصرف کننده فن شناسی است، درک این نکته مشکل نخواهد بود زیرا که نیروی انسانی، مهم ترین عامل توسعه اقتصادی- صنعتی به شمار می رود. حالا این سوال مطرح می شود که چرا اصولا نقش عمده و محوری را در ارتقاء بهره وری برای انسان قائل شده اند. علت این امر این است که تنها انسان می تواند کمیت و کیفیت کار خود را ارتقاء دهد، طرح های جدید ارائه دهد، با خلاقیت خود مشکلات را از پیش روی بردارد، بر نیروی کار خود بیفزاید و راه های کاهش هزینه را بیابد. بنابراین در حقیقت می توان گفت: انسان تنها عاملی است که می تواند تغییراتی را در خود و همچنین محیط اطراف به وجود آورد. از طرف دیگر چون انسان نه تنها عامل بلکه هدف نیز است، در نتیجه اهمیت توجه به انسان نیز دو چندان می شود. (افزوده، 1375)
2-8) بهره وری کارکنان
واژه بهره وری در لغت مترادف بازدهی، کارایی، توانمندی، مهارت و سودمندی است و هدف اصلی آن نیل به حداکثر بازدهی با درنظرگرفتن تمامی عوامل موجود در فعالیت های تولیدی یا خدماتی به شمار می رود. امروزه بهره وری واژه ای است که به عنوان یکی از عوامل مهم در مدیریت مطرح است و با نگارش کتاب «ثروت ملل» توسط اندیشمند اسکاتلندی، «آدام اسمیت»، دریچه دانش بهره وری در برابر جهانیان گشوده شد. (بردبار و کنجکاو، 1390) او در کتاب خود، موضوع «تقسیم کار» را به عنوان کلید افزایش کارایی مطرح نمود و متعاقب آن، تمایل افراد به پس انداز و سرمایه گذاری را عامل واقعی ایجاد امکانات رشد اقتصادی هر جامعه بر شمرد. (تانگن ، 2002) اسمیت تقسیم کار را عامل اصلی افزایش بهره وری دانسته و بر این باور است که بر اثر تقسیم کار: اولا کارگران در کار خود تخصص می یابند و تخصص با وجود پاره ای مشکلات معنوی برای کارگر، بازده کار را به میزان قابل توجهی افزایش می دهد. ثانیا بر اثر تقسیم کار، از اتلاف وقت و تردد بی فایده کارگران در کارگاه جلوگیری می شود. محققین معتقدند که هدف عمده باید بهره ور کردن نیروی کار تا سرحد امکان باشد؛ بدین معنی که بتوان با استفاده از شمار معقولی از نیروهای کار، حداکثر ثروت ممکن را کسب کرد. با توجه به بررسی های انجام یافته، هدف از بهره وری استفاده بهینه از منابع مادی، نیروی انسانی و تسهیلات به روش علمی، کاهش هزینه های تولید، گسترش بازارها، افزایش اشتغال، و کوشش برای افزایش دستمزدهای واقعی و بهبود معیارهای زندگی است آن گونه که به سود کارگر، مدیریت و عموم مصرف کنندگان باشد. (بردبار و کنجکاو، 1390)
گرچه بهره وری یکی از متغیرهای اساسی کنترل کننده فعالیت های اقتصادی است و بهبود آن به عنوان یکی از مزیت های رقابتی شرکت ها تلقی می گردد و یکی از مهم ترین عوامل تاثیرگذار بر رقابت شرکت ها به شمار می آید، ولی گاهی اوقات مورد بی توجهی قرار می گیرد. شاید یکی از دلایل این بی توجهی عدم توافق بر سر مفهوم آن باشد. (بردبار و کنجکاو، 1390) همان طور که مشاهده شد، در مورد تعاریف و مفاهیم بهره وری اظهارنظرهای بی شماری وجود دارد، در جدول (2-2)، به بعضی از تعاریف اشاره شده است.
جدول (2-1): تعاریف بهره وری؛ منبع: (بردبار و کنجکاو، 1390)
سال محقق تعریف
1987 اِرلی بهره وری حاصل کسری است که از تقسیم مقدار یا ارزش محصول بر مقدار یا ارزش یکی از عوامل تولید به دست می آید. بدین لحاظ می توان از بهره وری سرمایه، مواد اولیه و نیروی کار صحبت کرد.
1958 آژانس بهره وری اروپا درجه و شدت استفاده موثر از هر یک از عوامل تولید. بهره وری یک نوع طرز تفکر و دیدگاه است که هر فرد می تواند کارها و وظایفش را هر روز بهتر از روز قبل انجام دهد. اعتقاد به بهبود بهره وری یعنی داشتن ایمان راسخ به پیشرفت انسان ها. به عبارت دیگر، بهره وری درجه استفاده موثر از هر یک از عوامل تولید (زمین، سرمایه، کار و سازماندهی) است.
1962 فابریکانت همبستگی خروجی به ورودی
1991 بورکمن در مهندسی صنایع غالبا بهره وری به عنوان رابطه خروجی (در ارتباط با کالاهای تولیدی) به ورودی (منابع مصرف شده) در فرایند تولید تلقی می شود
1997 سازمان بین المللی کار نسبت ستاده به یکی
از عوامل تولید (زمین، سرمایه، نیروی کار، و مدیریت). بهره وری در واقع به عقلایی تولید کردن، عقلایی مصرف کردن و نسبت ستاده به داده اشاره دارد و دربرگیرنده کارایی و اثربخشی است.
1383 سازمان بهره وری ملی ایران بهره وری، یک فرهنگ و یک نگرش عقلایی به کار و زندگی است که هدف آن هوشمندانه تر کردن فعالیت ها برای دستیابی به زندگی بهتر و متعالی است.
1384 احدی نیا بهره وری در لغت به معنی قدرت تولید و بارور بودن به کار رفته و در ادبیات فارسی به معنی با فایده بودن و سود بردن است.
2-9) بهره وری نیروی کار
نیروی انسانی مهم ترین عامل موفقیت و دوام سازمانی می باشد و بقا و موفقیت سازمان در گرو بهره وری گروه های کاری آن است. بهره وری نیروی انسانی از نسبت ارزش افزوده یا ارزش ستانده به ساعت کار و یا تعداد افراد شاغل در هر بخش به دست می آید. بسیاری از صاحب نظران «واژه» بهره وری را با «بهره وری نیروی کار» یکسان می دانند. (احمدی، 1385) در این رابطه هدف، یافتن حاصل ستاده به نیروی کار است که با تعداد کارگران، تعداد ساعات کار مصرف شده در تولید کالاها یا خدمات، اندازه گیری می شود. مفهوم ضمنی این فرمول این است که میزان بهره وری حاصله تنها به نیروی کار نسبت داده می شود. در واقع، بهره وری کار ممکن است حتی در صورت عدم وجود هیچ گونه بهبودی در عملکرد نیروی کار افزایش یابد. این افزایش می تواند ناشی از تغییرات تکنولوژیکی باشد که کیفیت سرمایه ثابت را بهبود می دهد یا فقط به سبب استفاده کارگران از ابزار و ماشین آلات باشد. در هر حال، شاخص بهره وری جزئی نیروی کار به این معنا نیست که بهره وری نیروی کار یک شاخص بی ارزش و بی اهمیت است، بلکه این شاخص کاربردهای مهمی دارد. بهره وری نیروی کار یکی از شاخص های سودمند برای بازدهی یا درآمد آینده است که می تواند از یک واحد نیروی کار به دست آید. (همان منبع)
«ویلیام بامول» اقتصاددان مشهور در کتاب بهره وری و رهبری آمریکا، چشم انداز بلندمدت می نویسد: «در حالی که بهره وری عامل کل بی تردید شاخص بهتری برای کارایی کاربر نهاده است، اما به نظر می رسد بهره وری نیروی کار شاخص بهتری از نتیجه فرآیند برای مشارکت کنندگان انسانی باشد». بر این اساس، بهره وری نیروی کار، شاخص مناسبی برای بهره وری در حالتی است که رفاه اقتصادی اهمیت دارد. در هر حال، بهره وری نیروی کار به عنوان یک شاخص بهره وری جزئی، نسبت به سایر شاخص های جزئی مورد توجه زیادی قرار گرفته است و روش و نگرش های متفاوتی برای محاسبه و تفسیر آن وجود دارد که به آن ها اشاره خواهد شد.
«چاندر اشکار» در بحث خود پیرامون روابط صنعتی و بهره وری، دلایل زیر را برای اهمیت بهره وری نیروی کار نسبت به سایر انواع بهره وری ذکر می کند: (بردبار و کنجکاو، 1390)

Author: مدیر سایت