منابع و ماخذ مقاله منبع کنترل درونی

دانلود پایان نامه

ا تبیین دقیق و جامعی از چگونگی تکوین و پدیدآیی تاب‌آوری با در نظر گرفتن عوامل حفاظتی فردی، اجتماعی و خانوادگی، همچنین بررسی و فهم فرآیندهای مهم تأثیر گذار در تاب‌آوری تا پیامدهای آن صورت پذیرفته باشد. لذا این پژوهش به هدف ارائه مدلی تبیینی از چگونگی تاب‌آوری هیجانی و تحصیلی با در نظرگرفتن عوامل فردی، خانوادگی و اجتماعی و همچنین لحاظ نمودن فرایندهای تنظیمی مؤثر در تاب‌آوری تحصیلی و هیجانی انجام شده است.
با توجه به اینکه در این پژوهش، تاب‌آوری متغیر اصلی پژوهش می‌باشد در کنکاش پیرامون مبانی نظری پژوهشی، این متغیر به عنوان متغیر کلیدی و اصلی در نظر گرفته شده است. در ابتدا نیز بر تعریف و تبیین سازه تاب‌آوری و مفاهیم، مدل‌ها، ونظریه‌های موجود در این حوزه متمرکز شده و سپس فرآیند‌ها و عوامل حفاظتی فردی، خانوادگی، و اجتماعی مدل پژوهش به تفصیل مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

1-2- تعریف تاب‌آوری : شاخص‌ها و مدل‌ها

واژه‌ی تاب‌آوری از ریشه‌ی لاتین resilenc گرفته شده است، که اشاره به کیفیت نرمی (خم شوندگی) یا قابلیت ارتجاعی (کشسانی) مواد دارد (گرین ، 2002). این اصطلاح همچنین به معنای پریدن به عقب یا بازگشت به حالت اولیه نیز می باشد. واژه تاب‌آوری در فرهنگ واژگان به گونه‌های متفاوتی تعریف شده است. از جمله: « توانایی و یا قدرت برگشت به شکل یا موقعیت اولیه و اصلی بعد از خمیدگی، فشردگی و یا کشیدگی. »
این اصطلاح همچنین در فرهنگ و بستر به این شکل تعریف شده است: « توانایی بازگشت یا قابلیت ارتجاع به شکل، حالت و یا موقعیت قبل از فشار یا کشیدگی یا توانایی بهبود بخشی به توانمندیها، روح و روان و مزاج و مشرب و غیره به سرعت .» (1958، ص1540).
در فرهنگ واژگان هریتیج ، تاب‌آوری به معنای توانایی بهبودی سریع از بیماری، تغییرات، یا بیچارگی و بد شانسی‌ها می باشد.
راتر (1990) تاب‌آوری را به این شکل تعریف می کند : « تفاوت‌های فردی در قطب مثبت پدیده پاسخ به استرس و شرایط نامطلوب، یعنی داشتن امید و خوش بینی در برخورد با شرایط خطرزای طاقت فرسا.» )ص 181)
در حوزه‌ی روان‌شناسی، به دلیل گستردگی مفهوم تاب‌آوری و کاربرد آن در حوزه‌های مختلف، توافق کلی بر ارائه تعریفی روشن از آن وجود ندارد؛ چنانکه اصطلاح تاب‌آوری به صورت‌های مختلفی تعریف شده است (گوردن و سانگ 1994؛ به نقل از کامپفر ، 1999). به عنوان مثال: کیفیات ارتجاعی (هاریمن ، 1958؛ به نقل از اولسون، باند، برنز، ولابرادیک و ساوایر ، 2003)؛ توانایی سازگاری موفقیت آمیز در مقابل تغییرات محیطی (داروین ، 1989؛ سیچتی و کوهن، 1995؛ به نقل از اولسون و همکاران، 2003) سرسختی و آسیب ناپذیری (آنتونی 1974؛ کوباسا 1999؛ رودوالت وزون 1989؛ موی وخوشابا 1994؛ رامانیا، شارپ و بایراوان 1999؛ به نقل از اولسون و همکاران، 2003).
در این میان گارمزی (1985) معتقد است که تاب‌آوری را نمیتوان به عنوان آسیب ناپذیری در مقابل استرس و شرایط ناگوار زندگی در نظر گرفت، بلکه تاب‌آوری توانایی مقابله و بهبودی مجدد در شرایط ناگوار زندگی میباشد.
فوناگی، استیل،‌هایگت، و تارگت (1994) نیز تاب‌آوری را به عنوان “رشد نرمال تحت شرایط سخت وناگوار ” توصیف مینمایند. (ص 233).
ماستن(1994) و ماستن و همکاران (1999) نیز با توجه به تمایز میان پیامدهای تاب‌آوری آن را به سه شکل تعریف مینمایند: 1) نشان دادن پیامدهایی بهتر از حد انتظار در افراد در معرض خطر، 2) سازگاری مثبت علیرغم تجربیات استرس زا، و 3) بهبود مجدد بعد از حوادث ناگوار .
راتر (1990) در یک تعریف نسبتا جامع، تاب‌آوری را به عنوان فرآیندی پویا توصیف کرده است که تأثیرات حوادث منفی زندگی را با توجه به تعامل میان عوامل خطر زا و عوامل حفاظتی بیرونی و درونی اصلاح میکند. ماهیت پویای این فرآیند بدین معناست که فرد تاب‌آور مشارکت کننده فعال و سازنده محیط پیرامونی خود است (اسکار و مک کارتی ، 1983؛ به نقل از کامپفر، 1999). مفهومی که فراتر از صرف مقاومت منفعل در برابر آسیب‌ها و شرایط تهدید کننده میباشد و قائل به فاعلیت نوع بشری است. از طرفی این مقابله موفقیت آمیز با موقعیت می‌تواند توانایی فرد را برای مقابله با شرایط ناگوار آینده افزایش دهد.
از این رو، این رویکرد که تاب‌آوری فرآیندی پویا و فرد مشارکت کننده فعال می‌باشد، با رویکردی که تاب‌آوری را به عنوان یک صفت میبیند از دو جهت متمایز میشود. در رویکرد صفتی، خود- تاب‌آوری سازه ای است که توسط جین و جک و بلاک (1980؛ به نقل از لوتار و همکاران، 2000) مطرح شده و به مجموعه ای از ویژگیهای شخصیتی و توانمندیهای فردی یا منابع درونی افراد اشاره میکند. دوم اینکه خود- تاب‌آوری به عنوان یک صفت شخصیتی، الزاما در برخورد با شرایط ناگوار مطرح نمیشود.
بعلاوه تاب‌آوری به عنوان یک مفهوم تحولی از مهارت نیز متمایز میشود. در یک دیدگاه رشدی، مهارت به عنوان توان استفاده سازگارانه از منابع درونی و بیرونی برای دستیابی به پیامدهای مثبت و موفقیت آمیزی است که متناسب با فرهنگ، زمان، تاریخ، بافت و سن افراد باشد. مهارت استفاده از منابع درونی و بیرونی برای دستیابی به پیامدهای مثبت و سازگارانه است و الزاما در برخورد با شرایط ناگوار نیز مطرح نمیشود؛ در حالیکه تاب‌آوری یک سازگاری مثبت در حضور شرایط ناگوار است. باید خاطر‌نشان ساخت که تاب‌آوری بر خلاف مهارت که پیامدهای رفتاری قابل مشاهده را در بر میگیرد، شامل مؤلّفه‌های رفتاری، عاطفی، و شناختی نیز میباشد (لوتار و همکاران، 2000).
علیرغم وجود تعاریف متعدد در مورد تاب‌آوری، شاید بتوان گفت، وجه اشتراک همه این توصیفات عبارت از توانایی بازگشت به حالت اولیه و سازگاری موفقیت آمیز علیرغم استرس زیاد و شرایط ناگوار می‌باشد (استوارت، رید، و منگهام ، 1997؛ بروسلی، ورساج وگلدستون 1998؛ به نقل از پلیس، رینولدز، کازینز و اونیل ،2002). و البته وجه تمایز تعاریف فوق نیز مربوط به سه رویکرد اصلی به تاب‌آوری میباشد یعنی ادراک تاب‌آوری به عنوان توانایی

مطلب مرتبط :   پایان نامه با موضوع توسعه دانشگاه

(ظرفیت)، فرآیند ، و یا پیامد سازگاری مثبت علیرغم شرایط ناگوار (ماستن و همکاران، 1999). اگر چه در این میان، تمایز میان فرآیند و پیامدهای ناسازگاری نمیتواند خالی از اغماض و پیچیدگی باشد (السون و همکاران، 2003).
محققینی که تاب‌آوری را به عنوان پیامد در نظر میگیرند بر حفظ و نگهداری کارکردهای تاب‌آوری و الگوهای رفتاری مهارتی یا کارکردهای مؤثر در گروههای مختلف و در برخورد با شرایط نامطلوب تأکید دارند. چنین پیامدهایی میتواند به عنوان سلامت خوب ذهنی، ظرفیت کارکردی و یا مهارت اجتماعی بهزیستی عاطفی و… طبقه بندی شوند (السون و همکاران 2003).
رویکرد متمرکز بر فرآیند بر فهم مکانیزم‌ها و فرآیندهایی که تأثیرات عوامل خطر زا را تعدیل می کنند و یا بر فرآیندهای رشدی مؤثر بر سازگاری موفقیت آمیز تأکید دارد. درک فرآیندهای سازگارانه نیاز به بررسی عوامل خطرزا و مکانیزم‌های حفاظتی ، همچنین تعامل میان عوامل خطرزا و مکانیزم‌های حفاظتی دارد که در ادامه به بررسی آنها می‌پردازیم.

1-2-1-عوامل خطرزا
مکانیزم‌های خطر و یا شرایط نا‌مطلوب به تجارب منفی اشاره میکنند که احتمال پیامدهای نامطلوب را افزایش داده و کارکردهای سازگارانه و یا رشدی را مختل می‌سازند. چنین شرایط نامطلوبی میتواند یک بحران باشد که به عنوان عوامل خطرزای مقطعی نیز مطرح میشوند. به عنوان مثال شکست‌ها و یا ناکامی‌های طبیعی، مصیبت‌ها و… و یا مزمن باشد به عنوان مثال: مورد غفلت قرار گرفتن کودک. همچنین می‌تواند ناشی از عوامل بیرونی بوده (به عنوان مثال، طلاق، فقر، و یا تعارض والدین، تشنجات سیاسی و… ) و یا در درون شخص باشد (مثل بیماری). از طرفی چنین عواملی می‌توانند تأثیرات دراز مدت و یا کوتاه مدت بر پیامدهای رشدی داشتهباشند. اما آنچه که در تمامی مصادیق شرایط نامطلوب و یا مکانیزم‌های خطر مشترک است همان پتانسیل ایجاد اختلال در رشد و سازگاری مثبت میباشد (یتس و ماستن، 2004).

1-2-2-عوامل حفاظتی
عوامل حفاظتی تأثیر شرایط نامطلوب را بر روی رشد و پیامدهای آن تعدیل میکنند و راههای مثبت سازگارانه را ترغیب مینمایند. راتر (1990) عوامل حفاظتی را چنین تعریف میکند: « ویژگیها و متغیرهایی که پاسخ فرد را در محیط‌های پر مخاطره که زمینه برای پیامدهای ناسازگاری مهیا باشد، اصلاح کند، ارتقاء بخشد، و یا دگرگون سازد.» (ص340)

 

اینجا فقط تکه های از پایان نامه به صورت رندم (تصادفی) درج می شود که هنگام انتقال از فایل ورد ممکن است باعث به هم ریختگی شود و یا عکس ها ، نمودار ها و جداول درج نشوند.

برای دانلود متن کامل پایان نامه ، مقاله ، تحقیق ، پروژه ، پروپوزال ،سمینار مقطع کارشناسی ، ارشد و دکتری در موضوعات مختلف با فرمت ورد می توانید به سایت  77u.ir  مراجعه نمایید

رشته روانشناسی و علوم تربیتی همه موضوعات و گرایش ها :روانشناسی بالینی ، تربیتی ، صنعتی سازمانی ،آموزش‌ و پرورش‌، کودکاناستثنائی‌،روانسنجی، تکنولوژی آموزشی ، مدیریت آموزشی ، برنامه ریزی درسی ، زیست روانشناسی ، روانشناسی رشد

در این سایت مجموعه بسیار بزرگی از مقالات و پایان نامه ها با منابع و ماخذ کامل درج شده که قسمتی از آنها به صورت رایگان و بقیه برای فروش و دانلود درج شده اند

گارمزی (1985) عوامل حفاظتی را در سه مجموعه طبقه بندی کرده است. این سه طبقه عبارتند از: الف) عوامل فردی ، ب) عوامل خانوادگی ، و ج) عوامل در سطح اجتماع .
عوامل محافظتی درون فردی میتواند مربوط شامل عوامل زیستی، روانی و ویژگی‌های شخصیتی باشد.
فاکتورهایی همچون سلامت کلی فرد، ویژگیهای ژنتیکی، خلق و خو، و جنسیت را میتوان در زمره فاکتورهای زیستی برشمرد. خصایص شخصیتی روانی از قبیل خود پنداره مثبت، اجتماعی بودن، هوش، کفایت تحصیلی، عزت نفس، مهارت‌های حل مسئله، خود آگاهی، منبع کنترل درونی و مهارتهای مقابله‌ای از جمله عوامل درون فردی مؤثر بر افزایش تاب‌آوری محسوب میشوند. از ویژگی‌های شخصیتی و مهارت‌های بین فردی میتوان از همدلی، نوع دوستی، حساسیت و مهارت‌های اجتماعی نام برد (گارمزی،1985؛ لوتار، 1991، 1995).
عوامل حفاظتی خانواده عواملی هستند که توانایی افراد را در برخورد با شرایط نامطلوب افزایش میدهند. به عنوان مثال محیط خانواده سازمان یافته و با ثبات، ارتباط میان اعضاء خانواده، میزان دلبستگی، و سطح اقتصادی – اجتماعی و…. (یتس و ماستن، 2004).
عوامل حفاظتی موجود در سطح اجتماع نیز میتواند توانایی فرد را در بر خورد باشرایط ناگوار ارتقاء بخشد و ویژگی‌های فردی و خانوادگی را نیز متأثر سازد. عواملی همچون مؤسسه‌های اجتماعی مانند مدارس مؤثر، مراکز مذهبی و گروه همسالان، همسایگان خوب، سطوح بالای امنیت اجتماعی وغیره میتوانند از عوامل مؤثر در رشد تاب‌آوری محسوب شوند (یتس و ماستن، 2004). در شکل 1-1- لیستی از عوامل حفاظتی که در اغلب تحقیقات پیرامون تاب‌آوری ذکر شده است آورده شده است.

مطلب مرتبط :   مقاله درباره عدالت اجتماعی

شکل1 -1- عوامل حفاظتی تاب‌آوری در کودکان و نوجوانان (یتس و ماستن، 2004)
عوامل درون فردی
الف ) زیستی:
– سلامت عمومی – ویژگی‌های ژنتیکی
– خلق و خو – جنسیت
– جذابیت‌های کلی
ب) عوامل روانی:
– توانائیهای شناختی : هوش، سبک‌های شناختی، توانائیهای حل مسئله، مهارت‌های توجه، توانائیهای مقابله‌ای.
ج) ویژگی‌های شخصیتی درون فردی
خود پنداره مثبت، عزت نفس، خود آگاهی، منبع کنترل درونی، انگیزش، هوشیاری، خود – تنظیمی هیجانات، دید مثبت به زندگی، حس شوخ طبعی.
د)ویژگی‌های شخصیتی بین فردی:
همدردی، همدلی، دلسوزی، حساسیت، مهارت‌های اجتماعی.

عوامل خانوادگی:
-روابط نزدیک با بزرگسال – جو خانوادگی مثبت و ناسازگاری کم والدین
– فرزند پروری مقتدرانه (گرمی، ساختار / نظارت، انتظارات بالا)
– تحصیلات بالای والدین – والدین شرکت کننده در آموزش کودک
– والدین دارای عوامل محافظ فردی – محیط خانوادگی سازمان یافته
– سطح اقتصادی – اجتماعی

عوامل موجود در سطح اجتماعی
مدارس مؤثر – وجود موسسه‌های اجتماعی از قبیل مدارس
– همسایه‌های خوب و اجتماعی – سطوح بالای امنیت اجتماعی
– عدم وجود مواد مخدر در محیط – خدمات رفاهی و اجتماعی و بهداشتی مناسب

1-2-3-مدل‌های تاب‌آوری
به منظور بررسی چگونگی تأثیرگذاری عوامل فردی و محیطی در حذف و یا کاهش اثرات عوامل خطر زا مدل‌های متعددی در حوزه تاب‌آوری مطرح شده است که درادامه به معرفی آنها میپردازیم.

1-2-3-1-مدل‌های مفهومی تاب‌آوری
به اعتقاد ماستن و رید (2002) دو رویکرد اصلی در حوزه تحقیقات مربوط به تاب‌آوری دیده میشود:
الف) رویکرد متمرکز بر متغیر ب) رویکرد متمرکز بر شخص
مدل‌های متمرکز بر متغیر ارتباط میان ویژگیهای فردی، محیطی و تجربیات را در شرایط خطرزا بگونه ای تعیین و بررسی میکنند تا بتوان شاهد پیامدهای خوب در شاخص‌های تطابق بود. در واقع، این مدل به دنبال پیدا کردن عوامل حفاظتی معین برای جنبه‌های مختلف تطابق و سازگاری مؤثر میباشد. مدل‌های متمرکز بر متغیر شامل مدل‌های جمع پذیری ، تعاملی و غیر مستقیم میباشد.
در مدل جمع پذیر به عنوان ساده ترین مدل، اثرات تجمعی عوامل خطرزا و منابع و عوامل دو قطبی خطرزا / منابع در رابطه با یک پیامد مثبت مورد آزمون قرار می گیرند (ماستن و رید، 2002).
لازم به ذکر است که منابع، به سرمایه‌های درونی شخصی و یا سرمایه‌های اجتماعی اطلاق میشود که احتمال پیامدهای رشدی مثبت را باعث میشوند، مستقل از اینکه محیط شامل عوامل خطرزا باشد و یا نباشد مثل مدرسه مؤثر خانواده خوب، مهارت حل مسئله و… . طبق این مدل در بررسی شاخص‌های تطابق و یا پیامدهای مثبت، منابع و عوامل خطرزا نقش‌های مستقلی را به عهده میگیرند. عوامل خطرزا بر پیامدها اثرات منفی و عدم حضور آن بر معنای عدم تأثیر میباشد. به همین ترتیب وجود منابع با اثرات مثبت و نبود آن‌ها با اثرات منفی همراه است. بدیهی است مداخلات برای تقویت منابع و یا کاهش عوامل خطرزا در این مدل تلاش میکنند (یتس و ماستن، 2004).
در مدل‌های تعاملی میان عوامل خطرزا که در این مدل آسیب پذیری نامیده میشوند و عوامل حفاظتی، به عنوان کاهش دهنده آسیب‌ها، تعامل وجود دارد. این مدل اثرات تعاملی را توضیح می دهد به این ترتیب که یک ویژگی پایدار و موجود در فرد یا محیط وجود دارد که امادگی فرد را برای برخورد با موقعیت‌های تهدید کننده افزایش و یا کاهش میدهد. به عنوان مثال نوع خلق و خوی افراد نوع واکنش افراد را به موقعیت تهدید کننده را تحت تأثیر قرار می‌دهد. ملاحظات مربوط به بهبود سیستم‌های پاسخ دهنده به تهدید به منظور کاهش یا حذف تأثیر مخاطرات زندگی بر مبنای این مدل طراحی شده است (یتس و ماستن، 2004).
مدل غیر مستقیم تاب‌آوری پدیده اثرات میانجی را نشان میدهد. پیشگیری کامل از رخدادهای نامطلوب و خطرزا نمونه ای از مدل غیر مستقیم میباشد (به عنوان مثال پیشگیری از تولد زودرس). توضیحات فوق بیان ساده ای است از آنچه که در تاب‌آوری اتفاق میافتد چرا که در زندگی واقعی عوامل خطرزا و منابع به صورت پیوسته درتعامل با یکدیگرند و کمتر جهت یک سویه‌ای وجود دارد. از سوی دیگر این مدل‌ها بر معیارها و یا جنبه‌های خاصی از پیامدهای سازگاری تاکید دارد، از این رو نمیتوانند

دیدگاهتان را بنویسید