پایان نامه با کلید واژگان نکاح منقطع، طلاق، قانون مدنی، فسخ نکاح

پایان نامه با کلید واژگان نکاح منقطع، طلاق، قانون مدنی، فسخ نکاح

پایان نامه با کلید واژگان نکاح منقطع، طلاق، قانون مدنی، فسخ نکاح

بدهد. (نجفی، ۱۳۹۲ هـ .ق، ج۵، ۱۱۲)
ب: لعان
لعن، طرد و دور ساختن از روی خشم است. اما لعن و لعنت از سوی انسان، نفرینی است بر دیگران و تلاعن و ملاعنه در جائی به کار می رود که دو نفر، هر کدام خودش و دوستش را لعنت کند. آیه ی ۱۶۱ سوره بقره در مورد مردی است که نسبت زنا به همسر خود می دهد و شاهدی ندارد یا چهار بار به خدا سوگند یاد میکند که راست می‌گوید و بار پنجم می‌گوید که لعن و دور باش از رحمت خدا بر او باد اگر از دروغگویان است. (خسروی حسینی، ۱۳۸۵، ج۳، ۱۳۷)
قانون مدنی در ماده‌ی ۱۰۵۲ به پیروی از حقوق امامیه مقرر می‌دارد: «تفریقی که با لعان حاصل می‌شود، موجب حرمت ابدی است.» با توجّه به ماده‌ی مذکور لعان در دو مورد ممکن است پیش آید:
الف: لعان در مورد نسبت دادن به زنا
ب: لعان در مورد نفی ولد. (شهید ثانی، ۱۴۱۳ه.ق، ج۷، ۳۵۶)
لعان دارای آثاری می‌باشد که برخی از آن ها عبارتند از:
الف: عقد نکاح منفسخ میگردد. این انحلال و جدایی به عنوان فسخ بر آن بار است نه طلاق
ب: زوجین بر یکدیگر حرام مؤبّد می‌گردند، یعنی هرگز نمیتوانند همدیگر را به همسری اختیار نمایند. (امامی، ۱۳۷۷، ج۴، ۲۹۲)
ج: پدر از آن بچه ارث نمی‌برد ولی عکس آن صادق است و بچه از آن مرد ارث می‌برد. (محقق داماد، ۱۳۷۲، ۱۱۵)
باید دانست که لعان در حقوق کنونی تنها در کتاب ها می‌آید و در زمره‌ی قوانین متروکی است که نقشی در زندگی اجتماعی ندارد.
گفتار چهارم: فوت
به موجب ماده ۱۱۲۰ قانون مدنی عقد نکاح به فسخ یا به طلاق یا به بذل مدت در عقد انقطاع منحل می‌شود. بر این موجبات باید فوت یکی از دو همسر را نیز افزود. نکاح پیوند میان زنده‌ها و از عقودی است که به مناسبت شخصیت طرفین بسته می‌شود. آثار این پیمان نیز محدود به رابطه‌ی آن هاست و پس از فوت به ارث منتقل نمی‌شود. انحلال نکاح به سبب فوت یکی از همسران، به اندازه‌ای طبیعی است که نه تنها در فوت حقیقی، در موت فرضی نیز مسلم به نظر می‌رسد. در صورتی که شوهر مفقودالاثر باشد و از غیبت او چندان بگذرد که دادگاه حکم موت فرضی غایب را صادر کند، با صدور حکم، نکاح خود به خود منحل می‌شود و زن می‌تواند پس از گذشتن عده‌ی وفات، شوهر دیگر انتخاب کند. (کاتوزیان، ۱۳۸۲، ج۱، ۲۷۲)
بنابراین بر موجبات انحلال نکاح می‌توان فوت را هم افزود و بدیهی بودن این امر باعث عدم ذکر آن توسط قانون گذار در این ماده شده است.
مبحث سوم: موجبات انحلال نکاح منقطع
از عواملی که در ماده‌ی ۱۱۲۰ ق.م بیان شده است، برخی مختص نکاح دائم و برخی مختص نکاح منقطع و برخی مشترک بین هر دو نکاح میباشد. در این قسمت، موجبات انحلال نکاح منقطع را مورد بررسی قرار میدهیم.
گفتار اوّل: انقضاء مدّت
مشهور فقیهان، یکی از عوامل انحلال نکاح منقطع را انقضاء مدت شمرده اند. (شهید ثانی، ۱۴۱۳ه.ق، ج۷، ۴۶۱ ) ۱۴ در قانون مدنی ایران نیز به تبع فقه چنین آمده است. «طلاق مخصوص عقد دائم است و زن منقطعه به انقضاء مدّت یا بذل آن از طرف شوهر از زوجیت خارج میشود» (مادهی ۱۱۳۹ ق.م.)
مقصود از انحلال قطع رابطه‌ی زوجّیت است؛ در محلّی که اقتضای ادامه داشته باشد. (محقق داماد، ۱۳۷۲، ۳۳۷) دورهی زوجیت در نکاح منقطع مانند اجاره از زمان انعقاد آن تا انقضای مدّت معینه در عقد می‌باشد و با انقضای مدّت، نکاح به خودی خود خاتمه می‌پذیرد. (امامی، ۱۳۷۸، ج۵، ۱۲۴) این نظر که عقد انقطاعی نیز با پایان مدت منحل می‌گردد، صحیح نیست زیرا در عقد مدّت دار و منقطع زوجیت از اول محدود بوده و پس از انقضای مدّت، دیگر زوجیّتی وجود ندارد که منحل شود. (محقق داماد، ۱۳۷۲، ۳۳۷)
نتیجه‌ی موقت بودن پیوند زناشویی این است که، با سپری شدن مدت، این رابطه پایان می‌پذیرد، بدون این که نیاز به حکم دادگاه یا انجام عمل حقوقی خاصی داشته باشد. شاید از نظر منطقی نتوان گذشتن مدت را در زمره‌ی اسباب انحلال آورد، زیرا با پایان گرفتن مدت نکاحی باقی نمی‌ماند تا منحل شود. ولی، چون طبیعت عرفی مرسوم نکاح اقتضای دوام را دارد و این خواسته‌ی زن و شوهر است که آن را زوال پذیر و موقت می‌سازد، می‌توان گفت سپری شدن مدت از عوامل ارادی انحلال نکاح، به معنی عام آن است و پیوندی را که چنین عامل در آن نهاده شده است «نکاح منقطع» می‌نامند. (کاتوزیان، ۱۳۸۲، ج۱، ۴۹۹)
گفتار دوّم: بذل مدت
قانون مدنی در مادّه‌ی ۱۱۲۰ یکی از عوامل انحلال نکاح منقطع را بذل مدت شمرده و در مادّه‌ی ۱۱۳۹ نیز به آن اشاره نموده است. بذل در لغت به معنی بخشیدن است و در اصطلاح بذل مدّت عبارت از واگذاری بقیّه‌ی مدّت نکاح منقطع می باشد. (امامی، ۱۳۷۸، ج۵، ۱۲۵)
مدتی که برای عقد منقطع معیّن می‌شود به سود شوهر تلقّی شده است. به همین جهت او می‌تواند از این نفع بگذرد و مدّتی را که باقی مانده است به زن ببخشید این عمل حقوقی «بذل مدّت» نامیده می شود. (کاتوزیان، ۱۳۸۲، ۲۹۶)
بذل مدّت به اراده‌ی شوهر واقع می شود و زن در آن هیچ نقشی ندارد. عزل در ازدواج موقت، بدون اذن زن جایز است. (امام خمینی، ۱۳۶۸، ج۳، ۵۱۵) به همین جهت بر خلاف آن چه از ظاهر بر می‌آید، عمل شوهر بخشش یا هبه به معنای حقوقی نیست و باید آن را در زمره‌ی ایقاعات آورد. (کاتوزیان، ۱۳۸۲، ج۱، ۵۰۰)
بذل مدّت را نباید نوعی طلاق شمرد و بر اساس مادّه‌ی ۱۱۳۹ ق.م «طلاق مخصوص عقد دائم است و زن منقطعه به انقضای مدّت یا بذل آن از طرف شوهر از زوجیّت خارج می‌شود» پس وابستگی این دو ایقاع به اراده‌ی شوهر، نباید باعث اختلاط آن ها شود. بذل مدت در نکاح منقطع به جای طلاق در نکاح دائم است. بذل مدّت ممکن است در مقابل مالی قرار گیرد که از طرف زن یا شخص ثالث داده می‌شود. در این صورت از نظر تحلیلی، بذل مدت در مقابل عوض، مانند طلاق خلع و مبادات است. (امامی، ۱۳۷۸، ج۵، ۱۲۵)
وجود شرایطی که برای درستی طلاق در زن لازم است در بذل مدت اثر ندارد و شوهر می‌تواند هنگام حیض و در طهر مواقعه، زمانی را که از نکاح باقی مانده است به زن ببخشد. (کاتوزیان، ۱۳۸۲، ج۱، ۵۰۱)
طبق مادّه‌ی ۱۰ ق.م؛ کلیه ی قراردادهایی که مخالف صریح قانون نباشد نافذ است ولی زن نمی تواند به بذل رجوع کند؛ شوهر می تواند قسمتی از مدت معیّنه را اگرچه متّصل به زمان عقد نباشد، بذل نماید. (امامی، ۱۳۷۸، ج۵، ۱۲۶)
گفتار سوّم: فسخ نکاح
در مورد فسخ نکاح منقطع در قانون مدنی تصریحی وجود ندارد و در کتب فقهی هم فقط در مورد مجنون تصریح شده که در نکاح منقطع هم امکان فسخ وجود دارد. ممکن است موقت بودن نکاح منقطع موجب توهم گردد که نتوان آن را فسخ نمود زیرا با انقضاء مدت، نکاح به خودی خود منحل خواهد گشت و شوهر هر زمان می‌تواند بقیّه‌ی مدت را بذل کند و خود را از زناشویی برهاند. با توجه بیشتر به آن که مدت نکاح منقطع گاه طولانی می‌باشد و ادامه‌ی زناشویی، زن را دچار زیان غیرقابل جبران می‌نماید و گاه عسر و حرج برای زن می‌کند و از طرف دیگر فسخ نکاح آثار مخصوصی دربر دارد که بذل مدت فاقد آن است، ناچار باید بر آن بود موجباتی که در نکاح دائم حق فسخ می‌دهد، هرگاه در نکاح منقطع یافت شود بتوان آن را فسخ نمود. (امامی، ۱۳۷۸، ج۵، ۱۲۱)
با توجه به اطلاق ماده‌ی ۱۱۵۲ ق.م که فسخ را برای نکاح منقطع هم درست می داند می‌توان حق فسخ را نیز در تمامی مواردی که منافاتی با احکام نکاح منقطع نداشته باشد جاری دانست. (امامی، ۱۳۷۸، ج۵، ۱۲۲)
در همین مورد می‌توان شرط کرد که اگر زوج، زن دیگر بگیرد او (زوجه) حق فسخ عقد نکاح منقطع را داشته باشد. ( ماده ۱۱۱۹ ق.م) (جعفری لنگرودی، ۱۳۸۶، ۱۹۹)
پس موارد فسخ در نکاح منقطع عبارت است از: ۱-خیار عیب ۲- خیار تدلیس ۳- خیار تخلّف وصف. (امامی، ۱۳۷۸، ج۵، ۱۲۲)
با ذکر مراتب مذکور آیا در ماده‌ی ۱۱۲۰ ق.م غلط بارز مشاهده نمی‌شود؟ در این ماده فسخ و طلاق را اختصاص به عقد دائم داده است و همین خطا است. (لنگرودی، ۱۳۸۶، ۲۰۰) با توجه به نظر حقوق‌دانان می‌توان به این نتیجه رسید که با حصول شرایط امکان فسخ در نکاح منقطع نیز وجود دارد.
گفتار چهارم: فوت
یکی از موجبات انحلال نکاح منقطع فوت یکی از زوجین است، زیرا رابطه‌ی زوجیت رابطه‌ای است که بین زن و مرد پیدایش می‌یابد و چون یکی از آن دو بمیرد، نکاح منحل می‌گردد. (امامی، ۱۳۷۸، ج۵، ۱۲۶)
از مطالب بررسی شده در این فصل به این نتیجه می‌رسیم که عوامل انحلال نکاح عبارتند از: ۱-فوت ۲- فسخ نکاح ۳- طلاق ۴- انفساخ ۵- بذل مدت در نکاح منقطع. با توجه به این که مواردی که باعث انفساخ می‌شوند؛ کفر، لعان و … به علّت عدم فراوانی ابتلاء به آن در حقوق کنونی فقط در کتاب‌ها می‌آید، ما نیز به مطالب مختصری که در این فصل در این مورد بیان نمودیم بسنده می‌نمائیم و در فصل آینده راجع به آن بحث نمی‌نمائیم و آثار مالی انحلال نکاح را در موارد فوت، فسخ نکاح، طلاق و بذل مدّت مورد بررسی قرار می‌دهیم.
لازم به ذکر است که آثار مالی انحلال نکاح، در قالب: تنصیف دارایی شوهر، اجرت المثل و نحله، نفقه، جهیزیه، مهریه و ارث مطرح شده و قابل بررسی می‌باشد. در این پایان نامه درصدد بررسی وضعیت هر کدام در صورت انحلال نکاح به صور گوناگون، خواهیم بود.
در فصل دوم، آثار و احکام مالی انحلال نکاح را مورد بررسی قرار میدهیم.
فصل دوم: آثار و احکام مالی انحلال نکاح
عقد نکاح در اثر عواملی دچار انحلال می شود و این انحلال نکاح، آثاری را به همراه دارد. برخی از این آثار مالی و برخی، غیر مالی میباشد. آن چه در این فصل در صدد بررسی و بحث در مورد آن میباشیم، آثار مالی انحلال نکاح میباشد که در قالب تنصیف دارایی شوهر، اجرت المثل، نحله، نفقه، جهیزیه، مهریه و ارث جای میگیرد. لذا در این فصل به اقتضای موضوع، این آثار و چگونگی هر یک را از منظر فقه و حقوق مورد بررسی قرار میدهیم.
بخش اوّل: مهریه
«درعصرجاهلیّت، نظر به این‌که برای زنان ارزشی قائل نبودند، غالباً مهر را که حقّ مسلّم زن بود در اختیار اولیای او قرار میدادند و آن را ملک مسلّم آنها میدانستند. با طلوع اسلام، حقوق زن به طور کلّی تغییر و بهبود یافت. از جمله، شوهر حق باز پسگیری مهریه از زن را ندارد. اسلام هم چنین نگرش جامعه به مهر را تغییر داد؛ پیش از آن، مهریه را بهای زن میدانستند. اسلام این پندار نادرست در مورد مهریه را اصلاح کرد و آن را هدیه، نه بهای زن معرفی کرد.» (شفق، ۱۳۸۸، ۸)
در حقوق ایران، سه منبع مالی برای زنان پیش بینی شده است که عبارتند از مهریه، نفقه، و ارث. البته باید در نظر داشت که فلسفه‌ی تعیین مهر از نگاه اسلام، تنها جنبه‌ی مادّی

مطلب مرتبط :   پایان نامه با کلید واژگاننکاح منقطع، طلاق، قانون مدنی، نفقه

admin2

No category

No description. Please update your profile.

You must be logged in to post a comment