بنگاههای کوچک و متوسط و ساختار سلسله مراتبی

Wireframe human profile face portrait on blue, technological background. Circle light painting, Man silhouette

در ساختار سلسله مراتبی مقدار سهم هر تعاونی در تعاونی سطح بالاترش مشخص است و بدین ترتیب مکانیزم عادلانهای برای تقسیم حمایتهای دولتی در کل کشور ایجاد میشود. در این ساختار تصمیمگیری در مورد حمایتهای دولتی به صورت سلسله مراتبی انجام میشود. در هر سطح، درصدی از این حمایتها، بر طبق قوانین تنظیم شده از سوی GS، به عنوان سهم پوشش ریسک کسر و بقیه بسته به سهم اعضا تقسیم میشود. این کار تا زمانی که به سطح SC برسد ادامه مییابد. SC حمایتهای دولتی را بین اعضا خود تقسیم نمیکند بلکه با استفاده از آن پشتوانهی مالی خود را به عنوان یک منبع تأمین مالی و تضمین افزایش میدهد.
Widget not in any sidebars

هر SC در راستای وظایف خود دارای واحدهای زیر است.
واحد مالی تعاونی محلی
هستهی تخصصی بازاریابی
واحد خرید
در ادامه به تشریح هر یک از واحدهای مذکور پرداخته شده است.
واحد مالی تعاونی محلی
همانطور که در قسمتهای قبل عنوان شد، یکی از مهمترین مسایلی که دسترسی صنایع کوچک و متوسط به منابع تأمین مالی را با محدودیتهایی روبهرو میسازد، بالا بودن ریسک مؤسسات مالی در کار کردن با این دسته از صنایع است که به نوبهی خود موجب بالا رفتن ریسک بازپرداخت صنایع کوچک و متوسط میشود. کاهش ریسک بازپرداخت به منظور افزایش تمایل مؤسسات مالی به همکاری با صنایع کوچک و متوسط، از طریق سه محور افزایش توان مالی این صنایع، اعتبارسنجی مشتریان و بیمه کردن تعهدات مالی شرکتها امکانپذیر است.
ایجاد واحد مالی در تعاونی محلی، به عنوان مرکزی که در راستای افزایش توان مالی صنایع کوچک و متوسط فعالیت خواهد کرد، پیشنهاد میگردد. همانگونه که نموار شکل 4-4 نشان میدهد، این واحد از طریق سه محور زیر به افزایش توان مالی SMEها کمک خواهد کرد.
کاهش ریسک تغییرات قیمت: یکی از مشکلات همیشگی صنایع، تغییرات قیمت نهادههای تولید، سهام یا ارزهای خارجی است. برای رفع این مشکل، صنایع میتوانند این تغییرات قیمت را با استفاده از ابزار اختیار معامله بیمه کنند.
اوراق اختیار معامله نوعی از داراییها است که اختیار معاملات آتی را به دنبال دارد. این قرارداد خود در دو نوع اصلی اختیار خرید و اختیار فروش دستهبندی میشود. اختیار معامله نوعی ابزار پوشش ریسک است که به خریدار آن اجازه میدهد، تعداد مشخصی از سهام یا دارایی مشخصی را در تاریخ معینی از آینده یا تا تاریخ معینی از آینده، که زمان سررسید نامیده میشود، به قیمت بازار یا قیمت از پیش تعیین شدهای معامله کند. خریدار این ابزار در صورتی اختیار خود را اعمال میکند که با توجه به قیمت بازار، انجام معامله به سود وی باشد. بدینترتیب، این ابزار میتواند ریسک منفی معاملات را کاهش دهد[7].
واحد مالی هر SC میتواند با استفاده از این ابزار یا ابزارهای مشابه آن، به کاهش ریسک تغییر قیمتها اقدام نماید. نزدیک به 45 درصد از صاحبان صنایع نیز راهاندازی بازارهای مالی جدید را راهکار مناسبی در تسهیل دسترسی به منابع تأمین مالی ذکر کردهاند. البته استفاده از این ابزار هنوز در ایران رایج نیست و احتیاج به فراهم آوردن زیرساختهای خاص خود دارد.
فروش حسابهای دریافتنی: از سوی دیگر با توجه به اینکه یکی از مهمترین مشکلات صنایع کوچک و متوسط تأمین نقدینگی و تأخیر در وصول مطالبات است، میتوان با استفاده از روشهایی چون عاملیت ، که در ازای تنزیل حسابهای دریافتنی، وجه نقد در اختیار این صنایع قرار میدهد، به حل مشکل تأمین نقدینگی و سرمایهی درگردش این صنایع کمک کرد[17].
براساس مطالعهی انجام شده توسط اتحادیهی اروپا در سال 2003، به طور میانگین 11 درصد از صنایع کوچک و متوسط در اروپا از عاملیت به عنوان یک روش تأمین مالی استفاده کردهاند. با اینحال اختلافاتی بین کشورها در استفاده از این روش تأمین مالی وجود دارد. در حالی که 32 درصد از صنایع کوچک و متوسط در فرانسه از عاملیت به عنوان یک روش تأمین مالی استفاده میکنند، این رقم در سوئد به سختی به 3 درصد میرسد. به طور کلی تأمین مالی از طریق عاملیت برای شرکتهای کوچکتر روش مناسبتری خواهد بود[56].
واحد مالی تعاونی محلی میتواند از طریق تنزیل حسابهای دریافتنی شرکتها و برداشت درصدی از مبالغ به عنوان حقالزحمه، به صورت عامل عمل کرده و از این طریق به واحدهای صنعتی عضو، کمک نماید.
حمایت از واحدها در برابر بستانکاریها: Overdraft یکی دیگر از روشهای تأمین مالی مرسوم، برای حمایت از بنگاههای کوچک و متوسط در کشورهای مختلف دنیا است. استفاده از این روش مستلزم فراهم کردن زیرساختهای مورد نیاز در این زمینه و انجام توافقات با بانکها و سایر مؤسسات مالی است. واحد مالی تعاونی محلی از طریق دریافت کارمزد حمایت و به رهن گرفتن دارایی شرکتهای عضو، اقدام به حمایت از آنها در برابر بستانکاریها مینماید.
هستهی تخصصی بازاریابی
افزایش فروش واحدهای صنعتی کوچک و متوسط در راستای افزایش درآمد و توان مالی آنها، از دو طریق تنوع محصول و گسترش بازار محقق میشود.
هدف از تشکیل هستهی تخصصی بازاریابی، شناسایی بازارهای داخلی و خارجی به منظور گسترش بازارهای هدف صنایع کوچک ومتوسط است. این واحد از طریق تسهیل حضور صنایع در نمایشگاهها و ارایهی اطلاعات صنایع به مشتریان و نیز با ایجاد مرکز تخصصی بازاریابی، به معرفی صنایع و شرکتها به بازار میپردازد.
واحد خرید
اجبار به خرید نقدی مواد
اولیه و نیز مشکل در تهیهی مواد اولیه، از مشکلات دیگری است که صنایع کوچک و متوسط به دلیل دسترسی کمتر به منابع تأمین مالی با آن روبهرو هستند و این مسأله هزینههای تأمین مواد اولیه را برای آنها افزایش میدهد. واحدهای صنعتی کوچک و متوسط میتوانند از طریق واحد خرید SC و با استفاده از تخفیفهای مقداری و خرید اقساطی نسبت به کاهش هزینهی مواد اولیهی خود اقدام کنند. این واحد، با استفاده از زیرساختهای اطلاعاتی، به بررسی و ارزیابی منابع عرضه و انتخاب بهترین منبع اقدام نموده و از این طریق به پوشش ریسک انصراف از خرید نیز مبادرت میکند.
هزینهی تولید شامل هزینههای نیروی کار و سرمایه نیز میشود. با در نظر گرفتن این مسأله که صنایع کوچک و متوسط بیشتر متکی به نیروی کار بوده و از سرمایهبری پایینتری نسبت به صنایع بزرگ برخوردارند، کاهش هزینههای نیروی انسانی به منظور کاهش هزینهی تولید، عامل مهمی در موفقیت و افزایش درآمد این صنایع خواهد بود.
با توجه به تغییرات سریع در محیط و تکنولوژیهای مورد استفاده، آموزش نیروی انسانی یکی از ضروریات است. با آموزش نیروی انسانی و بالا بردن مهارت و تخصص افراد، میتوان در راستای کاهش هزینهها اقدام نمود. استخدام رسمی از دیگر عواملی است که باعث میشود شرکتها در دوران رکود کاری و اقتصادی همچنان مجبور به پرداخت هزینههای نیروی کار باشند و این مسأله در کنار بهرهوری پایین، آنها را در وضع شکنندهای قرار میدهد. شرکتهای کوچک به دلیل انعطافپذیری بالا، توان بهرهگیری از نیروهای پروژهای و پارهوقت را که یکی از عوامل مهم در کاهش هزینههای تولید است، دارا میباشند.
در راستای افزایش بهرهوری و کاهش هزینهی سرمایه، استفاده از روشهایی مانند لیزینگ برای تأمین مالی تجهیزات مورد نیاز و سرمایهگذاری ثابت پیشنهاد میشود.
امروزه متخصصین مالی در کشورهای پیشرفته و درحالتوسعه در تدوین سیاستگذاریهای خود، لیزینگ را به عنوان یکی از مهمترین ابزارهای تأمین مالی کالاهای سرمایهای و مصرفی بادوام مورد توجه قرار میدهند. لیزینگ یک ابزار اقتصادی است که امکانات آینده را در زمان حال به مصرفکننده عرضه میکند و افراد جامعه مطلوبیت رفاه آینده را در زمان حال از آن خود نموده و بهای آتی را با درآمدهای آتی خود میپردازند. با علم به اینکه افزایش سطح رفاه و معیشت افراد از اجزای مهم توسعه اقتصادی تلقی میگردد، با بهرهگیری از این روش تأمین مالی، افراد با یک سطح درآمد معین در زمان حال امکان بهکارگیری سرمایههای خود درسایر فعالیتهای اقتصادی را نیز دارا میباشند که این خود زمینهای برای افزایش منابع سرمایهگذاری جهت تحقق رشد و توسعهی اقتصادی میباشد.