تصویر سازی با صفات شاعرانه در اشعار نیما یوشیج و اخوان ثالث- قسمت …

تصویر سازی با صفات شاعرانه در اشعار نیما یوشیج و اخوان ثالث- قسمت  …

گفتم آه از دل دیوانه حافظ بی تو زیر لب خنده زنان گفت که دیوانه کیست (حافظ)
گفت حافظ لغزو به یازان مفروش آه از آن لطف به انواع عتاب آلوده ( حافظ)
بفریاد از ایشان برآمد خروش تپانچه زنان برسر و روی و گوش (سعدی)
۳٫هنگامی که گروه وصفی مجموعه ای تازه ای و بدیع تشکیل دهدمانند (برازنده ناز ) ، (شایسته انعام ) (چماننده چرمه ) ( فرایند باد آوردگاه) (پوشش رنگین شده )
پیش بالای تومیرم چه بصلح و چه جنگ چون بهر حال برازنده ناز آمده ای(حافظ)
چماننده چرمه هنگام گرد چراننده کرکس اندر نبرد
فزاینده باد آوردگاه فشاننده خون زابر سیاه (فردوسی)
هشیوار با جامه های سپید لبی پر زخنده دلی پر امید (داستان سیاووش ،ص ۳۰)
خداوند خورشید و گردنده ماه فرازنده تاج و تخت و کلاه (همان کتاب ، ص۴۰)
نکو سیرتش دید و روشن قیاس سخن سنج و مقدار مردم شناس (بوستان ، ص۲۲)
آن شغالی رفت اندر خم رنگ اندر آن خم کرد یکساعت درنگ
پس برآمد پوستش رنگین شده که منم طاووس علیین شده (مولوی )
۴هنگامی که گروه وصفی با موصوف خود دستگاه تشبیه دهد ؛ مانند (روی چون گل ) و (می چون ارغوان )
۵بربرگ گل بخون شقایق نوشته اند آنکس که پخته شد می چون ارغوان گرفت (حافظ)
۶٫هنگامی که به موصوف جان و شخصیت ببخشد ؛ مانند : (ناگشوده نقاب )
در این بیت :
ناگشوده گل نقاب آهنگ رحلت سازکرد ناله بلبل که گلبانگ دل افکاران خوشست (حافظ ص۳۱)
بشهربخدمت آمدند سپیدها پوشیده (بیهقی )
پس آنگه از تکاور شد پیاده میان بسته زبان و لب گشاده (ویس ورامین ،ص۵۳)
گروههای وصفی دسته اخیر بیشتر نقش قید و نیمه جمله قیدی را بازی می کنند و علاوه بربافت تازه ای که دارند ، جنبه تجسمی آنها هم قوی است .
گروههای توصیفی و قیدی تاکیدی نیز معمولا بار شاعرانه پیدا می کنند و می دانیم دو راه مهم تاکید یکی تکرار است ودیگری مترادف آوری .
۳-۲-۱۲ساختمان گروههای وصفی و قیدی
گروههای قیدی ووصفی ساختمانهای خاصی دارند از این قرار :
گروههای قیدی و وصفی تاکیدی که از تکرار یک صفت یا یک قید حاصل میشود ، مانند شاد شاد ،چندو چند:
ساغری نوش کن و جرعه فشان بر افلاک چند وچند از غم ایام جگر خون باشی(حافظ ص۳۲۱)
گاهی از دو یا چند صفت مترادف بوجود می آید و بسیاری از تسنیق صفتها چنینند مانند ( غمزده ، سرگشته ، گرفتار ) در این بیت حافظ :
بازپرسید زگیسوی شکن در شکنش این دل غمزده سرگشته گرفتار کجاست (حافظ)
از صفت و قید آن نیز گروه وصفی بوجود می آید که گاهی جنبه شاعرانه پیدا می کند . مانند (بسیار سخت ) ،(سخت خوب ) ،(سخت صعب ) از اینگونه گروههای قیدی ووصفی آنها که برتاکید دلالت می کنند ، شاعرانه اند ، ماند آنچه در این بیت حافظ می بینیم :
در حق من لبت این لطف که می فرماید سخت خوبست ولیکن قدری بهتر از این (حافظ)
از این صفت یا قید ووابسته های آنها مانند (فزاینده باد آورگان )و (بیقرار زدرد ) و ( طبال نفیر آهنین کوس ) و غیره :
طبال نفیر آهنین کوس رهبان کلیسای افسوس
متواری راه دلنوازی زنجیری کوی عشق بازی (نظامی )(فرشید ورد ،۸۷۰:۱۳۸۸)
۳-۲-۱۳تعبیرات ناهموار
در برابر تعبیرات و ترکیبات افسوس آمیز شاعرانه تعبیرات سست و ضد شاعرانه هم داریم و ما برای روشنتر شدن قضیه می توانیم سه قسم تعبیر قائل شویم :۱٫ شاعرانه ۲٫ عادی ومنطقی ۳٫ سست و ضد شاعرانه .
در اینجا به چند نکته اشاره می کنیم که نامانوسی و دیر فهمی کلمات مرکب و گروههای دستوری بی شک بزرگترین سم قتال زیبایی و حسن تعبیر است ؛ مثلا کلمات و ترکیباتی مانند (سکاهن پوشش ) ، ( خماهن گون ) ،( ملمع نقاب ) (معنبر طناب )یا گروههای نظیر (طبال نفیر آهنین کوس ) (رهبان کلیسای افسوس ) لطفی ندارد و سبک عالی تبدیل به سبک نازل می کنند و. تتابع اضافات تشبیهی و استعاری و مراعات نکردن قواعد زبان نیز یکی از عوامل عمده این دشواری و دیر فهمست .
بارها گفته ایم که ابتذال دشمن سر سخت زیبایی و لطافت شاعرانه است . بنابراین استعارات و تشبیهات و تعبیراتی مانند لب لعل ، قد سرو ، سنبل زلف ، و زنجیر مودیگر کششی ندارد .
گاهی وزن و قافیه کلمات سست و ناهمواری را برشاعر تحمیل می کند و حتی کسانی مانند فردوسی و مولوی را هم در تنگنا قرار می دهد . از این قبیلند تعبیرات سست خوش سودا ، خوشزبان و خوش حنین که بوسیله مولوی استعمال شده است .

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت  jemo.ir  مراجعه نمایید.

مدیر سایت