پژوهش – تصویر سازی با صفات شاعرانه در اشعار نیما یوشیج و اخوان ثالث- قسمت …

پژوهش – 
تصویر سازی با صفات شاعرانه در اشعار نیما یوشیج و اخوان ثالث- قسمت  …

جمله گسترده : استفاده بیشمار شاعران از این نوع ، خود موید قدرت و خیال پردازی آنان است :
جوی می خواند در دره خموش /گوئیا خانه تکانی نهان / ریخته برسر او خاکستر (م/۶۴۰/۷)
-دست وپایی می زنم چون نیمه جان بی صدا (م/۳۳۲/۶)

  1. صفت وکنایه

بکار گیری صفت در جملات کنایی : جملات کنایی در اشعار نیما از نوع اشاره و ایماست . کنایه های نیما که چندان زیاد هم نیستند همه در مورد امور سیاسی و اجتماعی است و بیشتر عنصر طبیعی ، محور اصلی کنایه است .در جمله ذیل :
۱٫سنگ بستم به پر جغدی زشت (۲۶۰) کنایه از مانع پرواز شدن و زمین گیر کردن پرنده هست .
۲٫سیه دمی سرخ بال هیونی آهن کتف کنایه از قوی ، نیرومند )( طوفان ، ۳۷۵/۲۲)
۳٫هر دم آن استخوان شمار ، به شک / چشم می گرددش به گردش شب. کنایه از مرگ و نیستی باشد ، عزراییل (ناروایی به راه ، ۲۴۳/۹)

  1. بالا فروزان : و شب تاریک را بالا فروزان سپهر /روشنایی برگرفتند و شدند هر طرف ( دانیال /۳۱۷)
  2. بام کبود اندود : به شب آویخته مرغ شباویز / به پا ، زآویخته ماندن ، بر این بام کبود اندود می چرخد .( مرغ شباویز ، ۶۰۵/۴)

۶٫پرده نیلوفری :در بن این پرده نیلوفری / کیست کند با چو من همسری ( چشمه کوچک ، ۶۹/۱۱)استعاره تبعیه در صفت دانسته شده است
۷٫ترکیده آفتاب روی سنگهایش:کنایه از بسیار داغ بودن (ققنوس ،۳۰۷)
۸٫تنگ رواق : دل مرده چراغ من در این تنگ رواق / افروخت دمی که ناتوان کرد مرا
۹٫تنگ غبار آلوده :اندر آن تنگ غبار آلوده / اندر آن زنده کشان زندانها (کنایه از زمین )(مانلی، ۴۷۰)
۱۰٫توفنده خیزان اژده ها: زیر رانم غرش آورد به ره توفنده خیزان اژده ها یی مست (منظومه شهریار ، ۴۰۸)
۱۱٫جامه نیل : از جامه نیل شد فلک ازرق پوش ( کنایه از کبودی و تیرگی شب )( مرغ شباویز / ۶۸۷)
۱۲٫دندان سفید وسیه (کنایه از روز وشب ): و به دندانهای سفید وسیهش ، قافله روز وشبان ( یک نامه ویک زندانی ، ۵۹۰)
۱۳٫رهگذر محنت خیز (کنایه از جهان ) که براین رهگذر محنت خیز ( خواجه حسن میمندی / ۱۶۱)
۱۴٫زیبا نگارین( کنایه از خورشید ) من آن زیبا نگارین را نشسته در پس دیوارهای نیلی شب ( می خندد ، ۳۱۶)
۱۵٫سرایگاه نحوس ( کنایه از دنیا ست ) نیست در این سرایگاه نحوس (قلعه سقریم /۲۰۵)
۱۶٫سقف تیره سر ( کنایه از آسمان ) آنگاه می نماید از این سقف تیره سر / یعنی دمید از پس شام سیه سحر (شکسته پر ،۳۸۳)
۱۷٫صفحه کبود (کنایه از آسمان ) می رود برسر این صفحه کبود ( مرغ آمین /۶۱۲)
۱۸٫طاس لاجورد (کنایه از ـآسمان ) زیر این طاس لاجورد (گل زود رس ۷۹)
۱۹٫طراز قرمز صبح ( کنایه از فلق ) بیمناک از طراز قرمز فلق (ناروایی به راه /۴۳۱)
۲۰٫کارخانه کهن ( کنایه از دنیا ) این کارخانه کهن (قلعه سقریم /۱۹۵)
۲۱٫مرغ طلایی (کنایه از خورشید ) سحر هنگام ، کاین مرغ طلایی (می خندد / ۳۱۶)
۲۲٫مرغ لاجورد ( کنایه از ماه ) بربال های پر صور مرغ لاجورد ( گل مهتاب / ۳۲۹)
۲۳٫مهمان خانه مهمان کش (کنایه از دنیا ) مهمان خانه مهمان کش روزش تاریک (برف ، ۶۲۹)
۲۴٫هوس خانه دوروی و دو در (کنایه از دنیا )( زین هوس خانه دو روی و دو در (قلعه سقریم /۲۸۲)
۵٫ترکیب وصفی مقلوب ومنادا
آخر ای بینوا دل /چه دیدی که ره / ستارگان بریدی (نیما /مجموعه اشعار ص۵۰ )صفت در این بیت بصورت مقلوب وقبل از موصوف بکار گرفته شده است .
صفت وحس آمیزی
حس آمیزی نیز از جمله صوری است که نیما در اشعارش بکار برده است حواس ظاهری که عبارت است از بینایی ، گویایی ، چشایی ، شنوایی که نیما بکار می برد و معمولا صفت هستند از جمله :روز شیرینم که با من ، آشتی است./روز دیدنی و شیرین ، صفت امور چشیدنی است . ۹۰درصد صورت های خیالی حس آمیزی ، نسبت دادن صفت های مربوط به حس چشایی به یکی از حواس بینایی یا شنوایی است .(نخستین همایش نیما شناسی (۲) ،۲۰۰:۱۳۸۱)
استفاده از صفات توصیفی در تجسم آیین های عامیانه نباتی : در شعر نیما یوشیج نیز اشاره به فال گرفتن با نخود و این رسم جادوگران آمده است . مانند :آن جماعت چون زنان جوکیان خانه بردوش / با نخود های که می چیند / زندگانی های مردم را خوب یا ناخوب می بیند . در این ابیات زنان جوکیان خانه بر دوش (جوکی ها =به معنی کولی ها ) و همچنین خوب یا ناخوب در توصیف آیین عامیانه کابرد و به تجسم این آیین پرداخته است که صفت در این یکبار در جایگاه مشبه به و در کل تشبیه مفصل بکار برده شده و صفت با پیشوند نا درکلمات خوب یا ناخوب استفاده نموده است .

برای دانلود متن کامل این پایان نامه به سایت  pipaf.ir  مراجعه نمایید.

مدیر سایت