دانلود پایان نامه درمورد قابلیت اطمینان و هدایت و رهبری


Widget not in any sidebars
واژه HAZOP در لغت به معنای مطالعه خطر و قابلیت بهره‌برداری است. در واقع این روش عبارتست از جستجوی سیستماتیک فرآیند، اهداف طراحی و دستگاه‌ها برای کشف امکان خطا و یا عملکرد نا‌مطلوب و نیز پیامد‌های آن بر کل مجموعه هدف از انجام مطالعات HAZOP علاوه بر تشخیص انحرافات ممکن، ارزیابی عواقب و در صورت لزوم ارائه راهکارهای مناسب جهت افزایش ایمنی فرآیند می‌باشد. تکنیک HAZOP معمولاً توسط گروهی از کارشناسان مجرب که بر فرآیند اشراف کامل دارد هدایت و رهبری می‌شود. گروه HAZOP معمولاً فرآیند را مرحله به مرحله و گره به گره (در فصل بعد مفهوم گره شرح داده می‌شود) مورد بررسی قرار می‌دهد و با کاربرد کلمات و واژه‌های (این کلمات نیز در فصل بعد به تفصیل شرح داده می‌شود) کلیدی خطرات را شناسایی می‌کند.
1-6-7- تحلیل مخاطرات
گاهی روشی واضح و ارزان برای رفع مخاطره وجود دارد. گاهی می‌توان از تجربیات شخصی گذشته یا کتابچه‌های مهندسی در این مورد بهره جست. در بقیه موارد تصمیم‌گیری ساده نیست. در این گونه موارد باید سعی کرد احتمال وقوع حوادث و پیامد‌های آن را با معیارهای موجود یا مقدارهای تعیین شده‌ای مقایسه نماییم. این روش را تحلیل مخاطرات یا HAZAN می‌نامند. این تکنیک توسط یک تیم مشابه تیم HAZOP ولی به مراتب کوچک‌تر قابل انجام است. مراحل انجام HAZAN به شرح زیر است: [11]
تخمین چگونگی تکرار حادثه مورد بررسی
تخمین عواقب آن بر روی کارکنان، مردم، واحد و سود‌آوری آن
مقایسه نتایج دو مرحله قبل با قوانین و با اهداف مشخص شده و سپس تصمیم‌گیری در مورد اینکه آیا مخاطره قابل قبول است یا اینکه باید راهی را برای کاهش تکرار حادثه و شدت آن در نظر گرفت.
1-6-8-تحلیل عیب‌ها و اثرات[10]
این تحلیل جدولی از وجوه مختلف خرابی تجهیزات (باز، بسته، روشن، خاموش و …) و اثرات آن روی سیستم یا واحد را ارائه می‌دهد اثرات این خرابی‌ها از روی پاسخ سیستم به خرابی دستگاه تعیین می‌شود. این روش وجه‌های مختلف خرابی که مستقیماً منجر به حادثه می‌شود و یا اینکه مشخصاً در حادثه شرکت می‌کند را تعیین می‌نماید. خطای اپراتور معمولاً به طور مستقیم در اینجا وارد نمی‌شود ولی اثرات ناشی از عملیات نامناسب که نتیجه خطای اپراتور است، معمولاً از روی وجه خرابی دستگاه مشخص می‌شود کافی نیست. این آنالیز پیشنهادی را در راستای افزایش قابلیت اطمینان دستگاه‌ها که منجر به ایمنی فرآیند می‌شود ارائه می‌دهد.
1-7- مدل‌سازی پیامد
پیش‌بینی اثرات و عواقب حوادث نامطلوب یک واحد فرایندی به وسیله مدل‌های ریاضی، مدل‌سازی پیامد نامیده می‌شود. با استفاده از روش‌های مدل‌سازی ریاضی، اثرات حوادث به صورت آسیب به سرمایه، تجهیزات، اثر سوء بر سلامت انسان‌ها و محیط‌زیست ارزیابی می‌گردد. نتایج حاصل از مدل‌سازی پیامد به همراه نتایج حاصل از ارزیابی کمی مخاطرات در ارزیابی ریسک واحد‌های فرآیندی مورد استفاده قرار می‌گیرند. برای انجام آنالیز پیامد روش‌های متنوعی وجود دارد که غالباً در ساختار و نوع نتایج شباهت‌هایی دارند، اما در جزئیات تفاوت‌هایی در آنها وجود دارد. بطور کلی مراحل مدل‌سازی پیامد در یک واحد فرآیندی عبارتند از: [12]
انتخاب سناریو
تعیین مشخصات سناریو
مدل‌سازی پیامد‌های ناشی از سناریو‌های مورد نظر
تحلیل نتایج
1-9- محاسبه ریسک [15]
ریسک معیاری است که ترکیبی از احتمال وقوع یک حادثه و شدت پیامد آن می‌باشد. با استفاده از نتایج حاصل از آنالیز پیامد به همراه احتمال تکرارپذیری یک حادثه می‌توان سطح ریسک وقایع مختلف را تعیین کرد. با تعیین و مشخص شدن سطح ریسک امکان مدیریت بر ریسک و در صورت لزوم کاهش سطح ریسک فراهم می‌گردد. روش‌های مختلفی برای ارائه ریسک جمعی وجود دارد و در این بخش دو روش مهم ارزیابی ریسک عبارتند از منحنی F-N و ماتریس ریسک شرح داده می‌شود.
1-9-1- منحنی F-N [16]
یکی از بهترین روش‌ها بر ای نشان دادن سطح ریسک جمعی یک سناریو، استفاده از منحنی F-N می‌باشد. منحنی F-N عبارتست از نمایش گرافیکی ارتباط بین میزان تکرار‌پذیری حادثه در سال و میزان تلفات ناشی از آن حادثه. تعداد تلفات از یک نفر تا حداکثر افرادی که احتمال دارد در زمان وقوع حادثه در چنین مکانی باشند متغیر است. محور عمودی این منحنی نشان‌دهنده میزان تکرارپذیری سناریو در یک حالت به خصوص می‌باشد و عبارتست از مجموع تکرارپذیری پیامدهای سناریویی که حداقل یک نفر تلفات دارد. محور افقی نشان‌دهنده میزان تلفات پیامدهای سناریوی مورد نظر می‌باشد. در شکل 1-3، نمونه‌ای از منحنی F-N مورد استفاده در کشور هلند نشان داده شده است.
شکل 1-3- منحنی F-N
جهت مشخص کردن سطح ریسک یک سناریو با استفاده از این منحنی با داشتن مقدار عددی میزان تکرارپذیری و تعداد تلفات مربوط به آن سناریو، یک نقطه خاص بر روی منحنی مشخص می‌شود. سپس با توجه به موقعیت مکانی این نقطه ناحیه‌ای که آن سناریو با مشخصات فوق در آن قرار می‌گیرد، معین می‌گردد. منحنی F-N از سه بخش مجزا تشکیل شده است که در جدول 1-2، این مناطق نشان داده شده‌اند.
جدول 1-2- بخش‌های منحنی F-N
منطقه
مفهوم
ریسک پایین

Author: مدیر سایت