مدل رفتارهای شهروندی پادساکف و مدل رفتارهای شهروندی گراهام

مدل رفتارهای شهروندی پادساکف و مدل رفتارهای شهروندی گراهام


Widget not in any sidebars

شکل (2-4): ابعاد رفتار شهروندی سازمانی؛ منبع: (ارگان، 1988)
نوع دوستی: کمک به همکاران و کارکنان برای انجام وظایف در شرایط غیر معمول؛
وظیفه شناسی: انجام وظایف تعیین شده به شیوه ای فراتر از آنچه انتظار می رود. (همانند کار در بعد از ساعات اداری برای سود رساندن به سازمان)؛
جوانمردی: تاکید بر جنبه های مثبت سازمان به جای جنبه های منفی آن؛
فضیلت مدنی: که مستلزم حمایت از عملیات اداری سازمان است؛
ادب و نزاکت: مشورت با دیگران قبل از اقدام به عمل، دادن اطلاع قبل از عمل و رد و بدل کردن اطلاعات. (دعایی و عزیزی، 1391)
با توجه به طبقه بندی های مختلف از این رفتارها، پودسکاف در سال (2000) میلادی طبقه بندی مفصلی از این رفتارها شامل 7 نوع رفتار ارائه نمود که عبارتند از: 1) رفتارهای کمک کننده ؛ 2) جوانمردی ؛ 3) ابتکار شخصی ؛ 4) آداب اجتماعی ؛ 5) تعهد سازمانی؛ 6) توسعه شخصی ؛ 7) اطاعت پذیری. (کاسترو و همکاران، 2004) این طبقه بندی ها تقریبا از نظر مفهومی همپوشانی دارند.
2-16) مدل های رفتار شهروندی سازمانی
رفتار شهروندی سازمانی شامل رفتارهای اختیاری کارکنان است که جزو وظایف رسمی آن ها نیست و مستقیما توسط سیستم رسمی پاداش سازمان درنظر گرفته نمی شود ولی میزان اثربخشی کلی سازمان را افزایش می دهد. (هانگ و همکاران ، 2004) عناصر کلیدی تعریف عبارتند از: (کاسترو و همکاران ، 2004)
گونه ای از رفتارها که از آن چیزی که به طور رسمی توسط سازمان تعریف می شود، فراتر می رود.
یک گونه از رفتارهای غیر مشخص.
رفتارهایی که به طور مشخص پاداش داده نمی شود و به وسیله ساختارهای رسمی سازمان شناسایی نمی شوند.
رفتارهایی که برای عملکرد، اثربخشی و موفقیت عملیات سازمان مهم هستند.
2-16-1) مدل رفتارهای شهروندی گراهام
گراهام معتقد است که رفتارهای شهروندی در سازمان به سه نوع مختلف خود را نشان می دهند که شامل اطاعت، وفاداری و مشارکت سازمانی می شود: (نت مایر و همکاران ، 1995)
اطاعت سازمانی: این واژه توصیف کننده رفتارهایی است که ضرورت و مطلوبیت آن ها شناسایی و در ساختار معقولی از نظم و مقررات پذیرفته شده اند. شاخص های اطاعت سازمانی رفتارهایی نظیر احترام به قوانین سازمانی، انجام وظایف به طور کامل و انجام دادن مسئولیت ها با توجه به منابع سازمانی است.
وفاداری سازمانی: این وفاداری به سازمان از وفاداری به خود، سایر افراد و واحدها و بخش های سازمانی متفاوت است و بیان کننده میزان فداکاری کارکنان در راه منافع سازمانی و حمایت و دفاع از سازمان است.
مشارکت سازمانی: این واژه با مشارکت فعال کارکنان در اداره امور سازمان ظهور می یابد که از آن جمله می توان به حضور در جلسات، به اشتراک گذاشتن عقاید خود با دیگران و آگاهی به مسائل جاری سازمان، اشاره کرد. (بین استوک و همکاران ، 2003)
2-16-2) مدل رفتارهای شهروندی پادساکف
رفتارهای کمک کننده: رفتارهای کمک کننده شامل کمک کردن داوطلبانه به دیگران و یا جلوگیری از اتفاق افتادن مشکلات مربوط به کار می شود. قسمت اول این تعریف شامل سه بعد نوع دوستی، میانجی گری و تشویق است که به وسیله ارگان بیان شد. مفهوم کمک های بین فردی گراهام و ویلیامز و اندرسون، مفهوم تسهیل بین فردی ون اسکاتر و موتوویلدو و مفهوم کمک به دیگران گئورگ، بریف و جونز همگی بیانگر این دسته از رفتارها هستند. قسمت دوم این تعریف، کمک کردن به دیگران را در قالب جلوگیری از ایجاد مشکلات کاری تبیین می کند. (پودسکاف و همکاران، 2000)
رادمردی و گذشت: ارگان رادمردی و گذشت را به عنوان تمایل به تحمل شرایط اجتناب ناپذیر ناراحت کننده بدون شکایت و ابراز ناراحتی تعریف کرد. (کاسترو و همکاران، 2004) رادمردی و گذشت را می توان به عنوان خوش نیتی کارکنان در تحمل شرایطی که ایده آل نیست، بدون ابراز شکایت تعریف کرد. (رایان ، 2002)
وفاداری سازمانی: شامل مفهوم حسن نیت در حال گسترش و حمایت از سازمان گئورگ و مفهوم طرفداری، حمایت و دفاع از اهداف سازمانی بورمن و موتوویلدو است. وفاداری سازمانی به خاطر ارتقای جایگاه سازمان نزد افراد خارج سازمان ضروری است. حمایت و دفاع در مقابل تهدیدهای بیرونی و حفظ تعهد حتی در شرایط نامطلوب می تواند به عنوان وفاداری نگریسته شود. (پودسکاف و همکاران، 2000)
اطاعت سازمانی: مفهوم پیروی از قوانین و رویه های سازمانی که به وسیله موتوویلدو و بورمن بیان شد نشان دهنده این سازه است و حاصل آن درونی کردن و پذیرش قوانین سازمانی، مقررات و رویه ها حتی در حالت وجود نداشتن نظارت است. بنابراین کارکنانی که به صورت وجدانی از تمام مقررات و دستورالعمل ها حتی در شرایط عدم نظارت، اطاعت می کنند به عنوان شهروندان خوب به حساب می آیند. (همان منبع)
ابتکار شخصی: این نوع از رفتار شهروندی سازمانی، رفتار فرانقشی است که ماورای حداقل نیازمندی های کلی مورد انتظار قرار دارد. (شاپ ، 1998) نمونه
هایی از چنین رفتارهایی شامل فعالیت های خلاقانه داوطلبانه و طراحی های نوآورانه برای بهبود وظیفه شخصی و یا عملکرد سازمانی است. موتوویلدو و بورمن انجام دادن مشتاقانه و داوطلبانه فعالیت های وظیفه ای را به عنوان مولفه های این سازه بیان کردند. (پودسکاف و همکاران، 2000)
رفتار مدنی: رفتار مدنی به عنوان یک سطح کلان از علاقه یا تعهد به سازمان به عنوان کل است. (پودسکاف و همکاران، 1990) نظارت بر محیط به منظور شناسایی فرصت ها و تهدیدات حتی با هزینه شخصی نمونه ای از این رفتارهاست. این رفتار منعکس کننده شناخت فرد است از اینکه او جزئی از یک کل بزرگتر است. (پودسکاف و همکاران، 2000) رفتار مدنی به عنوان رفتاری که نشان دهنده مشارکت در زندگی شرکت تعریف می شود. (وچ ، 2002)
توسعه خود: توسعه شخصی شامل رفتارهای داوطلبانه کارکنان به منظور بهبود دانش، مهارت ها و توانایی هایشان است. ویژگی چنین رفتاری این است که یادگیری مجموعه جدیدی از مهارت ها به منظور توسعه دامنه مشارکت در سازمان انجام می گیرد. (پودسکاف و همکاران، 1990)

مدیر سایت