مقاله الگوی نیازسنجی مبتنی بر شایستگی و نرم افزار مورد استفاده

Digital hand touching the network

پرسشنامهی تعیین نیازهای آموزش پژوهش ( مؤلفهی تخصص پژوهشی) : در این پژوهش به منظور گردآوری دادهها با توجه به هدف تحقیق، از مراحل زیر استفاده گردید:
گام اول: ابتدا با بررسی مبانی نظری مربوطه و بررسی پژوهشهای انجام گرفته در زمینهی دانش و مهارتهای پژوهشی و بررسی نظر متخصصین پژوهش، فهرست اولیهای از شایستگیهای مورد نیاز پژوهشی معلمان شناسایی گردید. [do_widget id=kl-erq-2]
گام دوم: مصاحبه و نظرخواهی از معلمان خبره: برای تکمیل شایستگیهای پژوهشی معلمان از مصاحبههای نیمهسازمان یافته استفاده کردیم. بعد از بررسی و مرتب کردن یادداشتها بر اساس هدف مطالعه، شایستگیهای پژوهشی که مورد تأکید بودند و بیشترین فراوانی را داشتند شناسایی شدند. میزان همخوانی شایستگیهای پژوهشی شناسایی شده در این مرحله با اطلاعات بدست آمده از مرحلهی قبلی مورد مقایسه قرار گرفت.
گام سوم: تهیه فهرست اولیه شایستگی‌ها: طی انجام دادن مرحله اول و دوم، فهرستی جامعی از شایستگی‌های پژوهشی مورد نیاز معلمان بدست آمد معلمان بایستی در سطح مطلوب پژوهشی، در این حوزههای مشخص شده مهارت و تسلط کافی را داشته باشند. این شایستگیها در واقع همان شایستگیهای مطلوب پژوهشی معلمان میباشد.
گام چهارم: اعتباریابی شایستگی‌ها: در این مرحله فهرست اولیه شایستگی‌های پژوهشی که همان وضعیت مطلوب پژوهشی معلمان است تبدیل به فرمت پرسشنامه گردید. این پرسشنامهی محقق ساخته بر اساس اطلاعات بدست آمده از مراحل قبلی، یعنی بررسی مبانی نظری و نظر متخصصین پژوهش آموزشی و مصاحبه با معلمین دارای مدرک کارشناسی ارشد تهیه گردید. شیوهی نمره گذاری این پرسشنامه به صورت لیکرت و امتیازبندی هر سؤال به صورت «خیلی زیاد» نمره 4، «زیاد» نمره 3، «کم» نمره 2 و «خیلی کم» نمره 1، بود. روایی محتوایی این پرسشنامه توسط تعدادی از متخصصین پژوهش مورد بررسی قرار گرفت. در اجرای مقدماتی نیز پایایی پرسشنامه با استفاده از روش همسانی درونی برابر با 90/. بدست آمد. در نهایت بعد از احراز روایی و پایایی، این پرسشنامه روی نمونه آماری از معلمان اجرا شد تا شایستگیهای مورد نیاز پژوهشی معلمان با استفاده از پرسشنامه و از دیدگاه خود آنان مشخص گردد. بنابراین میتوان گفت که معلمان در این شایستگیها، تخصص و دانش پژوهشی لازم را ندارند. به عبارتی بهتر، معلمان در حیطههایی نیاز به آموزش پژوهش دارند که دارای تخصص و دانش پژوهشی کافی در این زمینه نیستند.
3-5) شیوه ی اجرای پژوهش
ابتدا پرسشنامهی ظرفیت پژوهشی معلمان، در اختیار معلمان ابتدایی نواحی 1 و 2 و 3 قرار گرفت. پس از تجزیه وتحلیل اطلاعات، وضعیت موجود ظرفیت پژوهشی معلمان، یعنی انگیزه پژوهشی و فرصتها و امکانات پژوهشی آنان در محیط آموزشی مشخص گردید. همچنین برای بررسی مؤلفهی تخصص پژوهشی از طریق تعیین نیازهای آموزش پژوهش با استفاده از الگوی نیازسنجی مبتنی بر شایستگی، فهرست شایستگی‌های مطلوبِ شناسایی شده که برای اعتباریابی تبدیل به فرمت پرسشنامه شده بود، روی نمونه آماری از معلمان ابتدایی نواحی 1 و 2 و 3 اجرا شد تا شایستگیهای مورد نیاز پژوهشی معلمان با استفاده از پرسشنامه و از دیدگاه خود آنان مشخص گردد. پس از تجزیه و تحلیل دادهها، مشخص گردید معلمان تا چه میزان از شایستگی پژوهشی برخودار هستند و برای رسیدن به وضعیت مطلوب در چه حیطههایی به آموزش پژوهش نیاز دارند.
3-6) شیوه تجزیه و تحلیل دادهها
دادههای پژوهش شامل نمراتی است که هر یک از آزمودنیها در هر یک از مؤلفههای پژوهش به دست میآورد. در پرسشنامه ظرفیت پژوهشی، هر فرد یک نمره در هریک از مؤلفههای انگیزهی پژوهشی و فرصتها و امکانات محیط آموزشی بدست آورد. برای تحلیل و گزارش دادهها از شاخصهای آمار توصیفی همچون میانگین، انحراف معیار و همچنین آمار استنباطی استفاده شد. برای تجزیه و تحلیل سؤال اول از آزمون t تک نمونهای و آزمون اندازهگیریهای مکرر، برای سؤال سوم پژوهش از آزمون t تک نمونهای، برای سؤال چهارم از آزمون فریدمن، برای سؤال پنجم از آزمون t وابسته استفاده گردید. برای تجزیه و تحلیل سؤال دوم پژوهش که با استفاده از مصاحبهی نیمه ساختاریافته، اطلاعات مربوط به آن جمعآوری گردید از تحلیل محتوا استفاده شد که فراوانی یا درصد پاسخ دهندگان به هر یک از قسمتهای سؤال محاسبه گردید (گال، بورگ وگال، 1387). برای هدفگذاری برنامههای آموزش پژوهش نیز پس از تأیید متخصصان پژوهش، از روش تأیید روایی محتوایی (CVR) استفاده گردید. نرم افزار مورد استفاده در این پژوهش SPSS بود.
انتخاب نقطهی برش در t تک نمونه ای: برای انتخاب نقطه برش باید مشخص گردد که نمونهی مورد مطالعه در چه سطحی قرار دارد. در این مطالعه، بررسی مبانی نظری و پژوهشهایی که در زمینهی معلم پژوهنده صورت گرفته است، حاکی از آنست که دانش و آگاهی معلمان از پژوهش و فرایند تحقیق، انگیزهی پژوهشی و فرصتها و امکانات پژوهشی آنان در محیط آموزشی در سطح مطلوبی قرار ندارد (عابدی و همکاران، 1384؛ چایچی و همکاران،1384؛ حسن زاده و همکاران،1385؛ رومیانی و همکاران، 1385، فضل الهی قمشی و همکاران،1391). بنابراین برای تعیین نقطه برش، از نقطهی 50 درصدی استفاده گردید لذا از معلمان انتظار می رود بالاتر از حد متوسط عمل نمایند.
جدول 3-12: نقطه ی 50 درصدی مربوط به ظرفیت پژوهشی معلمان
متغیر
مؤلفه
تعداد سؤالات
نقطه 50 درصدی
انگیزه پژوهشی
بی انگیزگی
4
8
انگیزه درونی
10
20