مقاله با موضوع امر به معروف و نهی از منکر و اقدامات پیشگیرانه

دانلود پایان نامه

4ـ2ـ2ـ شاخصه کلی پیشگیری از جرم از طریق رسانه های تصویری:
هر نظام اجتماعی برای حفظ موجودیت خود یک سری ارزش‌ها و هنجارهای مورد قبول را در جامعه تعریف می‌کند، تا اقشار اجتماعی به عنوان کنش‌گران اصلی تا حد امکان بدون وجود اهرم‌های فشاری مثل قانون کیفری از معیارهای پذیرفته شده سرپیچی نکنند و به نوعی اگر اقشار جامعه به این طریق یعنی میل درونی ارزش ها و هنجارهای مورد قبول نظام اجتماعی را بپذیرند به مراتب نتیجه‌ای سودبخش خواهد داشت و به مراتب افراد آنچه از لحاظ رفتار فردی و اجتماعی جامعه‌پذیرتر خواهند بود نسبت به افرادی که شاید جامعه‌پذیر بودن و ارزش‌پذیری آنها تحت تأثیر اهرم‌ فشار و یا قانون کیفری بوده است. شاید بتوان گفت که ارزش‌پذیری و جامعه‌پذیری این افراد کوتاه‌مدت باشد، لذا پیشگیری از جرم از طریق «اقناع درونی» که افراد را به رعایت هنجارها ملزم می‌کند و خاصیت غیرسرکوب‌گر دارد، مثل امر به معروف و نهی از منکر در اسلام یکی از مهم‌ترین ابزارهای کنترل اجتماعی و پیشگیری می‌باشد. با این نگاه جامعه‌شناختی رسانه های تصویری نیز دارای کارکرد اجتماعی است.
4ـ2ـ2ـ1ـ ویژه بودن پیشگیری از طریق رسانه های تصویری
یکی از شاخص‌های پیشگیری از طریق رسانه های تصویری، اختصاصی بودن پیشگیری می‌باشد لذا تدابیر پیشگیرانه باید به طور خاص مربوط به پیشگیری باشد. به عنوان مثال در دعوت مردم به انجام واجبات الهی هدف اصلی پیشگیری نیست چراکه یکی از نتایج انجام واجبات می‌تواند پیشگیری از ارتکاب گناه و جرم باشد زیرا فردی که واجبات الهی را به درستی انجام می‌دهد به مراتب نسبت به شخصی که نسبت به انجام واجبات و محرمات الهی بی‌قید و بند است در اعمال و رفتار فردی و اجتماعی خویش هم اصول و قوانین فردی و اجتماعی را بیشتر رعایت می‌کند. لذا هدف اصلی انجام واجبات الهی اطاعت از قادر متعال است و نقش پیشگیرانه آن به صورت جنبی است.
هدف از ویژه بودن پیشگیری این است که برنامه‌ریزان و تهیه‌کنندگان برنامه‌های مختلف رسانه های تصویریی در موضوعات خاص باید صرفاً قصد پیشگیری داشته باشند لذا این برنامه‌ریزی نیاز به هزینه خاص خودش را دارد تا رسانه های تصویری به عنوان نهادی اثرگذار بتواند در امر پیشگیری از جرم تا حد امکان اثرات مطلوب خود را به خوبی ایفا نماید.
4ـ2ـ2ـ2ـ غیرسرکوب‌گر بودن اقدامات پیشگیرانه تلویزیونی
یکی از تفاوت‌های اصلی تدابیر پیشگیرانه کیفری و غیرکیفری این است که در تدابیر پیشگیرانه کیفری به صورت یک‌طرفه بر روی فرد اعمال می شود و مجرم در آن هیچ نقشی ندارد یعنی اگر مجرم عملی را مرتکب شد که در قانون برای آن مجازات در نظر گرفته شده همان مجازات علیه مجرم مذکور اعمال خواهد شد لذا این اجرای مجازات می‌تواند هم روی فرد مجرم و هم روی دیگران اثرات پیشگیرانه داشته باشد، در مورد مجرم پیشگیری به این طریق می‌باشد که جلوی تکرار جرم را می‌گیرد و در مورد افراد دیگر به این طریق که وقتی می‌بینند مجرم مجازات شد نوعی ترس از ارتکاب جرم در آنان پدید می‌آید. مثل اعدام در ملأ عام که می‌تواند افرادی را که فکر مجرمانه در سر می‌پرورانند را ارعاب نماید تا فکر مجرمانه را در عمل پیاده نکنند.
«لیکن در مورد تدابیر پیشگیرانه غیرکیفری از طریق رسانه های تصویری اگر بخواهد نتیجه‌ای سودبخش داشته باشد رضایت افراد جامعه به طور یقین تعیین‌کننده آثار این نوع پیشگیری می‌باشد». «مثلاً رسانه های تصویری با اطلاع‌رسانی مردم از عواقب نافرجام ارتکاب جرایم و در حیطه پیشگیری می‌تواند با دادن الگوهای رفتار با دایر نمودن شبکه‌ها و فضاهای مجازی به‌طور اختیاری و بدون هیچ اجباری مخاطبان را جذب و سپس به ترویج آموزه‌های خود بپردازد.»
4ـ2ـ2ـ3ـ نقش محیط اجتماعی در پیشگیری از طریق رسانه های تصویری
تدابیر پیشگیرانه رسانه های تصویری موقعی می‌تواند مؤثر واقع شود که علل وقوع جرم را شناسایی کرده باشد.
1ـ علل فردی که افراد مستعد را در معرض خطر و وقوع جرم قرار می‌دهد از جمله عوامل فرار از مدرسه، رفت و آمد با محیط نامطلوب عوامل شکست تحصیلی از این دست علل می‌باشند.
2ـ عامل دیگر مربوط به محیط و موقعیت فرد در محیطی که در آن زندگی می‌کند است بدیهی است که انسان در اثر گذر زمان و شرایط مکانی خاص از لحاظ شخصیتی تغییرپذیر است مثلاً یک فرد روستایی با یک فرد شهرنشین از لحاظ رفتاری و شخصیتی متفاوت هستند. «هشدارهای رسانه های تصویری به سوی وضعیت خاص شب چهارشنبه‌سوری، شلوغی، محیط ناآرام، وجود عوامل خطرزا، دوستان ناخلف و… حاکی از آن است که نوک پیکان به سوی فرد خاص نشانه نرفته بلکه به صورت کلی محیط اجتماعی را نشانه رفته چرا که هم فرزندان، هم والدین، دوستان و… را مورد مخاطب قرار می‌دهد.» و این می‌تواند از خصایص عمومی بودن رسانه‌ای چون رسانه های تصویری باشد زیرا با ارائه این‌گونه هشدارها می‌تواند در سطح وسیعی از وقوع جرایم مربوط به زمان و مکان خاص جلوگیری نماید.
4ـ2ـ2ـ4ـ کاهش اثرات جرم
یکی از شاخص‌های تدابیر پیشگیرانه از طریق رسانه های تصویری کاهش اثرات جرم است. لذا بیشتر تدابیر پیشگیرانه باید در جهت کاهش اثرات جرم و عواقب ناگوار ناشی از آن باشد. در این زمینه رسانه های تصویری با تولید و در معرض نمایش گذاشتن یک برنامه مستند از مال باختگان در اثر کلاهبرداری اینترنتی و با دادن آگاهی بیشتر در این زمینه به مخاطبان می‌تواند از اثرات این‌گونه جرایم بکاهد و اجازه ندهد که صدمات غیرقابل جبران بر پیکره مال‌باختگان وارد شود. بنابراین، وقتی مخاطبی از برنامه رسانه های تصویریی مشاهه می‌کند که در اثر طمع‌ورزی فردی برای دسترسی به مال بیشتر به دام کلاهبرداران حرفه‌ای افتاد و مال باخته شد قطعاً زنگ خطری برای خود احساس می‌کند و اگر در مخیله ذهن خویش مثلاً تصمیم داشت با دادن پولی به کلاهبرداران حرفه‌ای مال بیشتری عایدش شود از این کار خودداری خواهد کرد و یا گزارش مال‌باختگان و قربانیان شبکه‌های هرمی، گلوکوئیست و… که چندی پیش رواج داشت و با وعده سرمایه‌دار شدن در مدت کوتاه به افراد آنان را سرکیسه می‌کردند می‌تواند به خوبی ایفای نقش نماید تا هم از ارتکاب جرم و هم از بزه‌دیدگی افراد در زمینه‌های مختلف پیشگیری نماید.
4ـ2ـ3ـ پیشگیری از جرم از دیدگاه سطح تأثیر رسانه های تصویری
همان‌طور که بیان شد رسانه های تصویری به عنوان رسانه‌ای جمعی و با توجه خاصیت چندرسانه‌ای بودن و همچنین خاصیت فرامکانی، فرازمانی و سرعت انتقال یکی از تأثیرگذارترین ابزارهای پیشگیری اجتماعی تلقی می‌شود و می‌تواند به صورت مستقیم یا غیرمستقیم در افراد جامعه تأثیر بگذارد، چه‌بسا که با برنامه‌ریزی دقیق و راهکارهای مؤثر می‌تواند نقش پیشگیری در ارتکاب جرم و انحرافات اجتماعی داشته باشد در این قسمت انواع پیشگیری از طریق رسانه های تصویری را در جهت اصلاح بسترهای جرم‌زای جامعه به اجمال بیان می‌کنیم.
4ـ2ـ3ـ1ـ پیشگیری ابتدایی
مجموعه اقداماتی است در جهت تغییر و کنترل شرایط جرم‌زای محیطی و اجتماعی تا با بهبود بخشیدن به شرایط اجتماعی از وقوع جرایم توسط اقشار جامعه جلوگیری نماید. در این مرحله از پیشگیری سعی بر آن است که اقشار جامعه‌ گرایش به سمت ارتکاب جرم پیدا نکند.
«مقصود از پیشگیری در این سطح سامان بخشیدن شرایط زندگی به منظور عدم مجرمیت افراد است و همچنین تولید ارزش‌هایی است که روابط سالم و بهنجار بین انسان‌ها را بهبود بخشد.»