منابع مقاله درمورد اقدامات پیشگیرانه و نگارگری ایرانی

منابع مقاله درمورد اقدامات پیشگیرانه و نگارگری ایرانی


Widget not in any sidebars

شکل 25- گردنبند، تکنیک فول فیوزینگ، دست ساز، طرح انتزاعی، زمینه قرمز، سفید، زرشکی، ابعاد 3 در 4 سانتیمتر، فلز نقره، معاصر.
3-3-3 تنوع طرح و نقش
زیورهای آبگینه معاصر از نظر طرح و نقش به 3 دسته تقسیم می‌شوند.
1-طرح‌ها و موتیف‌های قبل ازاسلام
– نمادهای چشم‌نما (چشم‌نظر) که به صورت آویز در گذشته وجود داشته است. چشم زخم گونه‌ای از بدخواهی است به گونه‌ای که در بسیاری از فرهنگ‌ها این عقیده وجود دارد که فرد شور چشم می‌تواند عامل بدشانسی یا صدمه به دیگرانی که با مورد نفرت یا دشمنی اویند گردد. این عمل چشم زدن یا نظر زدن نامیده می‌شود و در مقابله با آن طلسم‌هایی ابداع شده است که نظرقربانی خوانده می‌شوند. این اصطلاح اشاره بر این دارد که صدمات و بداقبالی‌های وارده از طریق نگاه دشمنانه یا بدخواهانه به دیگران وارد می‌گردد. چنین عقیده‌ای بسیاری از فرهنگ‌ها را بر آن داشته تا به دنبال اقدامات پیشگیرانه در برابر آن باشند.(ده بزرگی، 1381) گرچه این عقیده به گونه‌های مختلف در سراسر جهان (اروپا، آسیا، آفریقا و آمریکا) پراکنده است اما اصل این موضوع و شدت اهمیت آن در فرهنگ‌های مختلف، تفاوت بسیار با هم دارند و بیشترین تاثیرپذیری از آن در خاور میانه وجود دارد به گونه‌ای که گردن‌آویزها و لوازم زینتی منزل که در جلوگیری از چشم زخم کاربرد دارد یکی از سوغات و یادگاری‌هایی است که گردشگران از کشورهای ترکیه، ایران و افغانستان با خود همراه می‌کنند. امروزه با الهام از این نمادهای ماندگار زیورآلات آبگینه با ترکیباتی نو و خلاقانه ساخته می‌شوند.(شکل 26، 27، 28 و 29)
شکل 26-گردنبند، تکنیک فیوزینگ، دست ساز، طرح چشم نظر، زمینه طلا، چشم نمای آبی، ابعاد 2 در 2 سانتیمتر، معاصر.
شکل 27-دستبند، تکنیک فیوزینگ، دست ساز، طرح مهره‌ای گل دار، ابعاد 2.5 در 2.5 سانتیمتر، معاصر.
از دیگر نقش‌مایه‌های تاریخی قبل از اسلام می‌توان به نقش‌مایه‌های لوتوس، گل نیلوفر و انار اشاره کرد که به دوره‌ی هخامنشی باز می‌گردند.
شکل 28-دستبند، تکنیک ساندویچ کردن، دست ساز، طرح انار موتیف ایرانی، زمینه سفید، آبی و قرمز، ابعاد 2.5 در 2.5 سانتیمتر، معاصر.
شکل 28-دستبند، تکنیک ساندویچ کردن، دست ساز، طرح انار موتیف ایرانی، زمینه سفید، آبی و قرمز، ابعاد 2.5 در 2.5 سانتیمتر، معاصر.
شکل 29- ست کامل شامل آویز، دستبند، انگشتر و گوشواره، تکنیک مینا کاری، طرح دیو سفالینه شوش، زمینه عسلی، طرح کار شده با طلای 24 عیار، معاصر
شکل 29- ست کامل شامل آویز، دستبند، انگشتر و گوشواره، تکنیک مینا کاری، طرح دیو سفالینه شوش، زمینه عسلی، طرح کار شده با طلای 24 عیار، معاصر
2- دوره اسلامی : نقوش و الگوهای سنتی و اسلامی که شامل نقوش تجریدی (نقوش اسلیمی، ختایی و دیگر نقوش گیاهی) می‌باشد.
2-1 اسلیمی:(عربانه): اصطلاحی که به طور عام در مورد نقوش گیاهی درهم بافته یا طوماری به کار می‌رود، و به خصوص یکی از نقشمایه‌های شاخص در هنر اسلامی است. در قرون وسطای متأخر، این گونه نقش‌ها را «مغربی» می‌نامند، ولی از سده شانزدهم، که اروپاییان به هنر اسلامی توجه پیدا کردند، واژه «آرابسک» به کار رفت (پاکباز، 1383، 27) برخی از پژوهشگران، ریشه‌ی این طرح را برگرفته از نقش «درخت زندگی» که در هنر ایران سابقه‌ی کهن دارد، می‌پندارند. اما در هر حال اسلیمی نامی جدید است برای طرحی کهن که با شیوه‌های گوناگون و تنوع بسیار از روزگار باستان تاکنون کاربردی گسترده در هنرهای تزیینی ایران بویژه نگارگری ایرانی دارد.
باستان‌شناسان و پژوهشگران غربی به هنگام بررسی هنر اسلامی، چون با نقش اسلیمی نخستین بار در سرزمینهای غربی اسلامی چون فلسطین روبه‌رو شدند، این نقوش را عربی پنداشته، آن را «اربسک = عربانه» خواندند. در حالی که پس از مدتی دریافتند که این طرح‌ها هیچ گونه ارتباطی با عرب نداشته، و سرچشمه گرفته از هنر دیگر ملل و از همه بیشتر متأثر از هنر ساسانی، هلنی و بیزانس است اما به هر حال، اسلیمی نقوشی است که در دوره اسلامی به کمال رسیده‌است. طرحی که امروز به نام اسلیمی در هنر ایران شناخته می‌شود، طرحی تجریدی و انتزاعی (دور از طبیعت) و تکامل یافته از نقش مایه‌هایی است که در چند هزار سال کاربرد، دگرگونیهای بسیار به خود دیده، تا به صورت کنونی درآمده‌است.
2-2- تذهیب: آرایش صفحات کتب خطی است که با نقشمایه‌های انتزاعی متشکل از نقوش اسلیمی و ختایی، مزین می‌شد. این نقوش در ابتدا برای تزیین مصحف‌ها به کار می‌رفت و کم کم به دیگر بخش‌های هنر نیز کشیده شد.(شکل 30)
شکل 30-ست کامل، تکنیک مینا کاری، دست ساز، طرح اسلیمی و ختایی(تذهیب) ، زمینه زرشکی طرح سفید صدفی، معاصر.
در هنر ایران اسلامی این‌گونه تزئین از حیث پیچیدگی طرح‌ها و هماهنگی رنگ‌ها به اوج کمال رسید (پاکباز، 1383، 159) به عقیده‌ی اسلام و هنرمند مسلمان«الله نور السموات و الارض» در هنر ایرانی و هنر اسلامی نور نماد رحمت خداست و طبق قرآن بر همه چیز گسترده است. به همین دلیل نور در هنر ایران اسلامی در همه جا یکدست است. همه رنگ‌ها از یک نور می‌آیند. همه چیز از درون نور فوران می‌کنند. هنرمند ایرانی همه چیز را از آسمان و از بالا می‌دیده است. در تذهیب نیز که طلا نقش عمده‌ای از شکل گیری آن را تشکیل می‌دهد، همین جلوه‌ی الطاف خداوندی و نور الهی را باز می‌نمایاند.
3- طرح‌ها و الگوهای مدرن
3-1 سبک اکسپرسیونیسم انتزاعی: در اکسپرسیونیسم انتزاع
ی گرایش پرشور در بیان تجریدی حالت‌های احساسی است که خیلی سریع به نخستین بخش هنری مهم سال‌های بعد از جنگ جهانی دوم تبدیل شد. این جنبش در ذات خود از شیوه فراواقع‌گرایی یا سورئالیسم (سورئالیسم مسیری مکاشفه‌گونه در ناخودآگاه روحی و روانی، تلاشی است در راستای بیان کلامی، نوشتاری و یا تصویری یک ذهنیت پویا و روشی است برای ابراز آزادانه عملکرد و تفکر و اندیشه و متکی است بر حقیقی عالی‌تر از واقعیت که به مدد اشکال مرهومی از تداعی معانی، قدرت مطلقه عالم رؤیا به ظهور می‌رسد. این سیر آفاق ذهنی سامان روانی انسان را درهم کوبیده تا به گونه‌ای دیگر به حل مشکلات عمده زندگی نائل آید (برتون، 1924، 33) که بااهمیت‌ترین جریان هنری سال‌های جنگ و پیش از آن بود، تولید یافت.(شکل 31 و 32)
شکل 31- نیم ست، تکنیک فیوزینگ، دست ساز، طرح اکسپرسیونیسم انتزاعی، زمینه طلا ، قرمز و زرشکی و دلربا، ابعاد 3 در 3 و 1.5 در 1.5 سانتیمتر، معاصر.
شکل 32- دستبند، تکنیک ساندویچ کردن، دست ساز، طرح اکسپرسیونیسم انتزاعی، زمینه سبز، نارنجی و زرد، ابعاد 2.5 در 2.5 سانتیمتر، معاصر.
3-2 سبک انتزاع‌گرایی پسانقاشانه: با افول اکسپرسیونیسم انتزاعی این جریان ظهور کرد که از سویی مرهون تجربیات انتزاع گرایان اکسپرسیونیست بود و از سوی دیگر عمیقاً در هنر اروپایی دهه‌های 1930 و 1920 ریشه داشت. فهم این جریان مستلزم درک شیوه‌ای است از نقاشی انتزاعی با سطوح کاملاً متمایز از یکدیگر و مرزهای مشخص یا «کناره قاطع» که هرگز به طور کامل از میان نرفت این روش هنری در گرایشی در نقاشی آبستره است که در آن فرم‌ها و سطوح رنگی از کادر و کناره روشن و قطعی برخوردار هستند. (شکل 33 و 34)

مدیر سایت