نشانه‌های سوءمصرف مواد

۳D Rendering. Geometric figure in neon light against a dark tunnel. Laser glow.

موفقیت الگوی پیشگیری از بیماریای عفونی خیلی از محققان علوم رفتاری و اجتماعی رو بر اون داشت که امکان به کار گیری الگوی بالا در معضلات اجتماعی – روانی رو بررسی کنن. هر چند که پیچیدگی موضوع در این جوری معضلات بیشتره. یکی از معضلات اجتماعی – روانی موجود، مربوط به مواد مخدره. براساس این الگو تنها برخورد با عامل مریض کننده (تولید و پخش مواد مخدر) کافی نیس و لازمه که میزبان (افراد در برابر اعتیاد) هم واکسینه شده و شرایط محیطی (اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی) هم به شکلی تغییر یافته تا امکان بروز اعتیاد منتفی شه.  هر چند که برنامه ریزی واسه هدفای سه گانه، عامل مریض کننده، میزبان و محیط در اعتیاد خیلی سخت تر از الگوی پزشکیه. در الگوی اجتماعی – روانی کنترل اعتیاد عوامل زیادی شامل وضعیت قوانین مربوط به اعتیاد، منابع تولید مواد، میزبان دسترسی، هزینه مواد، میزبان پذیرش مصرف مواد در جامعه، عادات سنتی و بومی، عوامل اقتصادی و فرهنگی و موارد دیگری نقش دارن و از طرفی میزبان با فرد مریض به صورت فعالانه مبادرت به دریافت مواد می کنه (قنواتی، ۱۳۹۲).
اعتیاد

سطــوح پیـشگیـری

الف) پیـشگیــری اولیـــه

اون دسته از سیاستا و برنامه هایی که هم جهت با جلوگیری از وقوع بروز مشکلات طراحی می شن رو پیشگیری اولیه می گن. از نمونه های موفق پیشگیری اولیه، به کار گیری واکسیناسیون بر علیه مریضی آبله و فلج کودکان رو میشه نام برد. واسه موفقیت در پیشگیری اولیه باید ساز و کارای ایجاد کننده مریضی و عوامل خطر ساز رو شناخت و با روش های موثر نسبت به کنترل اونا اقدام کرد.  البته در پیشگیری اولیه اگه امکان شناخت علمی عوامل ایجاد کننده اعتیاد وجود نداشته باشه، ولی میشه با شناخت بعضی از عوامل مهم حرکت رو شروع کرد. واسه انجام پیشگیری اولیه باید با بهره گرفتن از روشای سه گانه حذف مریض کننده (مواد مخدر) کنترل شرایط محیطی (شرایط سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی) و تقویت مقاومت در میزبان (فرد معتاد) اقدام کرد که انتخاب روش های مناسب بستگی کامل به واقعیتای موجود جامعه داره. آموزش و اطلاع رسانی به جامعه یکی از مهمترین اقدامای به خاطر تغییر باور و نگاه مردم نسبت به مواد مخدره (افشار، ۱۳۹۳).

اقتصاد

ب) پیـشگیـری ثـانویـه

      هدف از انجام پیشگیری ثانویه اینه که اندازه گسترش مشکل و مریضی رو در جامعه کم کرد و از طرفی نسبت به تشخیص و درمان معتادان اقدام کرد. هدف از انجام پیشگیری سطح دوم اینه که اندازه آسیب وارده به فرد یا جامعه تا اندازه امکان محدود شه. واسه رسیدن به موفقیت در مرحله دوم باید با ساز و کارایی نسبت به شناسایی افراد معتاد اقدام کرده و به درمان مناسب کم هزینه و آسون الوصول اونا دست به کار شد.
معتاد

ج) پیــشگیـری سوم

هدف از انجام سطح سوم پیشگیری اون هستش که بشه به تأمین، حفظ و ارتقای فعالیت معتاد و نو توانی اون رسید. ایجاد شبکه حمایتی از افراد معتاد درمان شده، سازمان دهی برنامه های گسترده و مؤثر پیشگیری این افراد، جلوگیری از ایجاد اثرات منفی به وجود اومده توسط محل نگهداری از معتادان، جلوگیری از بر چسب خوردن افراد معتاد در جامعه و آخرسر سازماندهی امکانات و بازتوانی شغلی این افراد در این مرحله لازمه. واقعا در این مرحله به آدمایی که ترک اعتیاد کردن کمک می شه تا به اعتیاد باز نگردند (سعیدی، ۱۳۹۱).

مریضی سوءمصرف مواد در ایــران

 

کشور ما به دلیل قرار داشتن در شاهراه ترانزیت مواد مخدر و هم جایگاه تقریباً منطقی مصرف تریاک در فرهنگ ایرونی، همیشه با خطر و مشکلات اجتماعی روبرو بوده. تخمین زده می شه که حدود ۲ میلیون نفر برابر ۳% از کل جمعیت ایران انگار از مواد مخدر استفاده می کنن. پس از پیروزی انقلاب اسلامی مخصوصا تو یه دهه گذشته اقدامات بسیار جدی و مؤثری در مقابله با گروه های قاچاق و پخش مواد مخدر صورت گرفته. با این حال، افزایش گسترش اعتیاد در جمعیت زنان همه و همه حقایقی هستن که ضرورت برخورد ریشه ای تر و منطقی تر با این مشکل ملی رو می خوان. نکته مهمی که در این فرصت قصد پرداختن به اون رو داریم پرداختن به مشکلات بهداشتی و بیماریای عفونی خطرناکه که یه فرد معتاد رو در جامعه و محیط زندان تهدید می کنن و با در نظر گرفتن رابطه این افراد با کل جامعه، اونا رو با منابع خطرناکی واسه انتشار بیماریای عفونی خطرناکی چون ایدز و هپاتیت تبدیل میسازن (نادری، ۱۳۸۹).

مشکلات

بطور خلاصه، یه فرد معتاد واقعا آدم بیماریه که به دلیل مشکلات فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی زیاد و هم احساس نیاز شدید و یهویی به مصرف ماده مخدر، بسیار در برابر انجام رفتارای داغون کننده و مضر قرار داره. جمعیت معتاد و زندانیای کشور تو یه نگاه واقعی و براساس آمارهای زیاد داخلی و خارجی، کانونای مناسبی واسه دچار شدن و انتقال بیماریای عفونی مهم و خطرناکی چون ایدز و هپاتیت هستن و برخورد ریشه ای و کارشناسی با موضوع اعتیاد و رسیدگی عاجل به وضع بهداشتی زندانیای کشور باید در رأس برنامه های سیاستگزاران و دست اندرکاران مربوطه قرار گیرد (محمدی، ۱۳۸۷).

اعتیاد از زوایای دیگه مشکل در سیستم جایزه دهی مغزه که لذت و درد رو کنترل می کنه. یه فرد معتاد به دنبال لذت و آرامش درد و درموندگی خود از مواد مخدر استفاده می کنه، اما مریضی و اعتیاد فرد به صورت چاره ناپذیری از دید فردی به رنجی دردناک تبدیل شده و از دید خانوادگی و اجتماعی بعضی وقتا به بقیه و دور و بری ها به راه برگشت ناپذیری آسیب میرسونه. رواندرمانی اعتیاد وقتی موفقیت آمیز میشه که حرفه های بهداشت روانی به صورت کامل واسه کمک به معتادین فعالیت کرده و مشکلات اونا رو حل کرده و زندگی بهتری رو در زمینه های جور واجور و خصوصاً روابط اجتماعی (از نظر حرفه ای) ایجاد کنن. یکی از مهمترین نتیجه های هدفی جدید درمانی در مورد اعتیاد، آموزش معتادین و خانوادهاشون واسه به کار گیری زبانی مشترکه. رواندرمانگران اعتیاد، با آموزش مفاهیم اصلی مربوط به اعتیاد و پروسه مریضی زایی به وجود اومده توسط مصرف مواد مخدر و بهبودی کم کم در روند درمان به زبانی مشترک دست نیافته ان. زبون مشترکی که در این نوشته بر اون تأکید می شه پروسه ۱۲ مرحله ای رو در بر میگیره که دوپونت و شراکی[۱] ۱۹۹۴ و دوپونت ۱۹۹۴ معرفی کردن. این دوازده مرحله رو میشه ابزارهایی مفهومی، عملکردی واسه فهم اعتیاد و ایجاد یه رابطه مؤثر با مسائل مربوط به معتادین به حساب آورد. مثل: متوقف ساختن مصرف، تحت اثر قرار دادن اعضاء گروه، قادر ساختن معتادین به مقابله با عوامل تحریک کننده اعتیاد و تاثیر به کار گیری مواد مخدر و تأکید بر بهبودی. در این پروسه آموزشی به کار گیری شوخی، نظریه ها و دیدگاه های مخالف و جور واجور و ارائه تقویت به صورت فیلمای ویدئویی به اندازه سخنرانیا استفاده کرده می شه (سعیدی، ۱۳۹۱).

[۱]- Doponet & Sheraci