پایان نامه ارشد درباره سازمان های بین المللی و ارتباطات بین المللی

Defocused lights abstract background. Fiber optics lighting

واکنش نسبت به اندیشه های مارکس، زمینه ساز نظریه های نخبه گرایی و جامعه شناسی نخبگان سیاسی بوده است. نظریه های نخبه گرایی و نظریات طبقات اجتماعی همتای یکدیگر نیستند، اما می توان نخبه گرایی را به صورت بهینه و تکمیلی طبقات اجتماعی مارکس به شمار آورد. نظریه ی نخبه گرایی بر پایه ی تفکیک دو سطح نخبگان و توده ها استوار است و و سه رهیافت مشخص دارد: رهیافت اول متعلق به پاره تو است که نخبگان را بیشتر از منظر روانشناسی بررسی می کند و گردش مستمر نخبگان موجب تعادل در سیستم اجتماعی می شود. موسکا از حیث جامعه شناسی به تحلیل نخبگان می پردازد. وی با تبیین نظریه ی اقلیت حاکم به این گذاره مهم دست می یابد که گروه نخبگان کاملاً متجانس نیست و خود مبتنی بر سلسله مراتب است، یعنی همواره یک هسته ی رهبری در بین گروه نخبگان وجود دارد و در واقع می توان این هسته ی مرکزی را نوعی «نخبه ی برتر در درون نخبگان» محسوب داشت. (گی روشه، ، 1370، 147) سومین رهیافت متعلق به میشلز است که دو بعد روانشناسی و جامعه شناسی را ادغام نمود.
در مجموع، نظریه پردازان نخبه گرایی برای تحلیل نخبگان حاکم از مفروضات زیر بهره برده اند: [do_widget id=kl-erq-2]
علم سیاست و جامعه شناسی، علمی پوزیتویستی است که عینیت پذیر است و به توصیف و تبیین حقایق اجتماعی پرداخته و با در نظر گرفتن حقایق گذشته، فرضیه های محتمل درباره ی آینده را ارئه می کند. این علم مانند سایر علوم طبیعی، آموزه های خود را از طریق حقایق در دسترس، برای هر مشاهده گری قابل آزمون می داند.
نظریه پردازان الیتیسم فرض را بر این قرار می دهند که مبارزه بر سر کسب قدرت، زندگی سیاسی را توصیف می کند. از این رو، سیاست در برگیرنده ی منازعه و سلطه است و خشونت و حیله دو رکن اساسی آن به شمار می روند. بنابراین، بازیگران سیاسی اغلب قدرت را به عنوان یک هدف می نگرند و نه وسیله ای برای دستیابی به اهداف دیگر. به عقیده ی نخبه گرایان، حمایت رهبران سیاسی از آرمان های اخلاقی معمولاً برای نقاب افکندن بر سر مبارزه ی خودشان به منظور حفظ سلطه بر دیگران صورت می گیرد. از طرف دیگر، خشونت برای حفظ اقتدار سیاسی در دراز مدت مناسب نیست و عنصر دیگری لازم می آید و آن تدبیر نخبگان و محاسبه گری آنان یا به تعبیری حیله گری است. و این رکن اساسی می تواند کمبود های ابزار خشونت جهت همبستگی اجتماعی را جبران کند.
بر اساس تحلیل نخبه گرایان، تقسیم جامعه میان حاکم و محکوم، وجه مشترک همه ی جوامع می باشد. و فرقی نمی کند به اینکه ساختار حکومتی جامعه ای دموکراتیک باشد یا اینکه شکل دیگری داشته باشد. زیرا در هر صورتی، حکومت نخبگان مورد مطالعه قرار می گیرد.
مفروض سوم نخبه گرایان را باید در ماهیت تغییرات اجتماعی جستجو کرد. در نظر آنان، هر گونه تغییر اجتماعی به ویژه انقلابات، تغییر در ترکیب گروه نخبه را محتمل می سازد، به بیان دیگر، همواره ملازمه ای بین تغییرات اجتماعی و تغییر در ترکیب نخبگان جدید وجود دارد.
در تحلیل نخبه گرایان، فرض بر این بوده است که در حکومت نخبگان، دموکراسی به معنی مشارکت گسترده توده ها در سیستم سیاسی وجود ندارد. آن ها معتقدند که چنان کنترل پوپولیستی حتی اگر رضایت بخش هم باشد، امکان پذیر نخواهد بود. در واقع، آنچه که جنبه های ضروری دموکراسی سیاسی رادر تئوری نخبگان حاکم تدئین می کند همان رقابت میان نخبگان سازمان یافته و دسترسی آزادانه به ساختار قدرت نخبگان است.
2-7 سابقه ی تاریخی سیاست خارجی:
در گذشته، سیاست خارجی «ورزش پادشاهان» نامیده می شد و حوزه ای انحصاری در اختیار پادشاه یا رئیس کشور بود تا به هر شکل که بخواهد آن را پیش ببرد و هم زمان سیاست خارجی در امتداد سیاست نظامی کشور ها قرار می گرفت. پس از نشست های وستفالیایی در سال 1648 و ایجاد نظام دولت_ملت به تدریج سییاست خارجی به مفهوم مدرن آن نیز شکل گرفت. در طول تاریخ، اندیشه ها و مکاتب جدید به وجود آمد که هر کدام در صحنه ی روابط بین الملل نظریه و رفتار خاص خود را تجویز می کرد. ( صدقی، 1392؛ 19 ) هدایت سیاست خارجی یکی از مهم ترین دغدغه های هر حکومتی است. زیرا مدیریت آن در بقا، فنا، اعتلا و تنزل جایگاه دولت ها نقش بسزایی دارد. در تاریخ هر کشوری برهه های حساسی وجود دارد که نحوه ی رویکرد رهبران به سیاست خارجی، زمینه های انحطاط یا اعتلای آن ها را فراهم کرده است. می توان گفت که هر کشوری که خواهان دستیابی به موفقیت هایی در زمینه های اقتصادی، نظامی و سیاسی باشد باید سیاست خارجی فعالی داشته باشد و سعی نماید میزان تعاملات بین المللی خویش را بالا ببرد. حوادث تاریخی نشان داده اند که کشور هایی که از سیاست ناپیوستگی به صورت فعال در رفتار های سیاست خارجی خویش بهره برده اند بیشترین میزان موفقیت را داشته اند.
با توجه به گسترش روز افزون ارتباطات بین المللی و اهمیت فزاینده ی روابط خارجی کشور ها حوزه ی فعالیت و قلمرو خارجی آنچنان توسعه یافته است که ضرورت دارد ابتدا تعریف روشن و مناسبی از سیاست خارجی داشته و حدّ و مرز آن را مشخص نماییم .
سیاست خارجی عبارت است از: «مجموعه ی خط و مشی ها ، تدابیر، روش ها و انتخاب مواضعی است که یک دولت در برخورد با امور و مسائل خارجی در چهار چوب اهداف کلی حاکم بر نظام سیاسی اعمال می نماید.» به عبارت دیگر سیاست خارجی بازتاب اهداف و سیاست های یک دولت در صحنه ی روابط بین الملل و در ارتباط با سایر دولت ها، جوامع و سازمان های بین المللی، نهضت ها، افراد بیگانه و حو
ادث و اتفات جهانی می باشد .
بنا بر تعریف فوق سیاست خارجی هر کشور شامل دو قسمت مجزا می باشد :
الف _ اهداف ملی که هر کشوری در صحنه ی بین الملل تعقیب و در صدد تحصیل آن ها می باشد .
ب _ سیاست ها و روش هایی که برای رسیدن به اهداف مزبور اتخاذ و اعمال می شود .
بنابر این نقطه ی آغاز در سیاست گذاری خارجی هر کشوری، نیاز ها و آرمان هایی می باشد که به عنوان اهداف ملی بیان و برای تحقق و تأمین ان ها تلاش می گردد. (محمدی ، 1377 ، 17_18)
سیاست خارجی برآیند اقتدارگرایانه ی تخصیص ارزش ها در برخورد با یکدیگر است که یک واحد سیاسی از مجموعه ی توانایی ها و قابلیت هایش جهت افزایش بهره وری هنجار ها و معیار های مطلوب در بعد خارجی استفاده می کند. بعد خارجی معمولاً می تواند در سه سطح ارتباط بین دولت ها، ملت ها و سازمان های بین المللی بروز نماید. بررسی سیاست خارجی کشورها معمولاً با تأکید بر مؤلفه های متعددی انجام می گیرد. نخبه گرایان بر این اعتقاد می باشند که تغییر در چهره ی شخصیت های سیاسی و مقامات اجرایی هر کشور، زمینه را برای دگرگونی در رفتار سیاست خارجی، واحد های سیاسی به وجود می آورد.
نگرش دیگری که در تحلیل سیاست خارجی مورد توجه قرار می گیرد، مبنای قالب های فرهنگی و تاریخی می باشد. به این ترتیب، هر یک از مقامات اجرایی و کسانی که قدرت سیاسی را به دست می گیرند، رفتار سیاسی و جهت گیری سیاسی خود را بر اساس بنیان های تاریخی و تمدنی پیگیری می کنند. در این روند، تاریخ و فرهنگ سیاسی را می توان به عنوان اصلی ترین نمادهای رفتار زمامداران دانست. بر اساس نگرش تاریخی فرهنگی به سیاست خارجی، هر کشوری بر مبنای بنیان های تاریخی خود و تجارب محیطی به رفتار سیاسی مبادرت می ورزد. بر اساس آموزه های ناشی از تجارب تاریخی و همچنین بنیان های فرهنگی که ایجاد شده است، به رفتار سیاسی و کنش های سیاست خارجی مبادرت می ورزند. در این ارتباط نخبگان سیاسی هیچ گونه نقش تعیین کننده ای در رفتار سیاست خارجی ندارند. آنان ناچارند تا الگوهایی را به کار گیرند که مبتنی بر «ادراک محیطی» باشد. (قوام ،1384، 111_122)
سیاست خارجی، سیاست بینالملل و روابط بینالملل:
بین این سه واژه تفاوت وجود دارد، و این تمایز به‌طورکلی به تفاوت میان هدفها و اقدامات (تصمیمات و خط مشیها) یک دولت یا دولتها، و کنشهای متقابل میان دو یا چند دولت ارتباط پیدا میکند. اگر در تحلیل خود به اقدامات یک دولت در قبال محیط خارج و شرایط معمولا داخلی مؤثر در تعیین اقدامات مزبور بپردازیم اساساً به سیاست خارجی توجه کردهایم. اما اگر به آن اقدامات فقط به منزله‌ی جنبه‌ای از الگوی اقدامات یک دولت و واکنشها یا پاسخهای دیگران بپردازیم، به سیاست بین‌الملل یا روندهای کنش متقابل دو یا چند دولت می‌نگریم. و اصطلاح روابط بینالملل به‌صورت متمایز از سیاست بینالملل و سیاست خارجی، میتواند به همهی شکلهای دولتی و غیر دولتی کنش متقابل اعضای جوامع مختلف اطلاق شود. مطالعهی روابط بینالملل دربر گیرندهی تحلیل سیاستهای خارجی یا روندهای سیاسی میان ملتها نیز هست. (هالستی، 1373، 33_31 )                                                        
2-8 انواع جهت گیری های سیاست خارجی:
در مطالعه و بررسی روند تصمیم گیری و اجرایی سیاست خارجی همواره با دو محیط داخلی و بین المللی مواجه ایم که هر یک به نحوی بر سیاست خارجی تاثیر می گذارند.
منابع خارجی ماهیت و ساختار نظام بین الملل، خصوصیات واحد های سیاسی تشکیل دهنده ی آن، توانایی واحد های سیاسی در تعاملات بین المللی و میزان تاثیر گذاری بر یکدیگر را در بر می گیرد. از عوامل مهم داخلی تاثیر گذار بر سیاست خارجی باید به منابع حکومتی، اجتماعی، شخصیتی و سازمانی اشاره کرد که هر یک از آنها در جهت گیری سیاست خارجی، توانایی ایجاد وحدت ملی، تامین امنیت نقش دارند. البته تجارب تاریخی نشان می دهد که کشورهای به اصطلاح در حال توسعه از دگرگونی های نظام بین الملل تأثیر پذیری بیشتری دارند تا شرایط داخلی. (ازغندی، 1381، 51 ) هر یک از این عوامل ذکر شده مشخص می نمایند که یک کشور که جهت گیری سیاست خارجی را بر گزیند. در منابع متعدد بیشتر چهار نوع جهت گیری سیاست خارجی ذکر شده است که به شرح آن ها می پردازیم.