پایان نامه درمورد ریسک سیستماتیک

ت .
زمانی که گفته می شود در یک عمل یا وضعیت خاص ریسک وجود دارد ، شنونده در می یابد که عدم اطمینانی در رابطه با نتایج حاصل از آن عمل وجود داشته و این امکان می رود که حداقل یکی از نتایج محتمل ، نامطلوب بوده و به طور ضمنی ، بر نامعلوم بودن و غیرقابل پیش بینی بودن نتایج آتی اشاره می نماید . به این دلیل ، زمانی که از توانایی بیشتری در پیش بینی آینده برخوردار باشد ، با ریسک کمتری مواجه شده و با کاسته شدن توانایی در پیش بینی آینده ، ریسک نیز بیشتر می گردد (مظلومی،1388،ص2).
مفهوم اصلی که تمام این تعاریف بر آن تأکید دارند ، وجود عدم اطمینان از اتفاقات آینده است و ریسک نوعی از عدم اطمینان به آینده است که قابلیت محاسبه را داشته باشد (wiliyams & Hainz,2003,p 32). اگر نتوان میزان عدم اطمینان به آینده را محاسبه نمود ، ریسک نخواهد بود و تنها عدم اطمینان است ؛ به این دلیل است که برای ریسک مقادیر مشخصی ارائه می گردد و می توان آن را مدیریت و کنترل نمود (اکبریان و دیگران،1385،ص158) . به طور کلی عدم اطمینان مضمون ریسک را تشکیل می دهد و عبارت از تردیدی است که شخص در ارتباط با وقوع یک نتیجه ممکن از میان نتایج ممکن دارد . اگر تخمین نتایج آتی با تعیین همراه بوده و از حتمیت وقوع یا عدم وقوع آن ها اطمینان حاصل گردد ، عدم اطمینان نیز مستولی نخواهد شد . در نتیجه به علت معلوم بودن آینده ، اصولاً ریسکی نیز وجود نخواهد داشت (مظلومی،1388،ص2) . آشنا شدن با انواع طبقه بندی های به عمل آمده از ریسک و انتخاب یک گروه ، به عنوان زمینه ای است که فعالیت های مدیریت ریسک بر روی آن متمرکز است . در ادامه انواع ریسک بر مبنای رویکرد بنیادی و مدرن و تقسیم بندی کلی از ریسک بیان خواهد شد .
انواع ریسک بر مبنای رویکرد بنیادی
این رویکرد عوامل ذاتی مؤثر بر متغیر بازدهی اوراق بهادار را در طول زمان نشان می دهد که به آن ریسک کلی اوراق بهادار می گویند . بر مبنای رویکرد بنیادی ، عوامل تشکیل دهنده ریسک را که باعث تغییر در قیمت سهم در بازار می گردند می توان در مقوله هایی طبقه بندی نمود که عبارتند از( راعی و دیگران،1383،ص ص 229-225) :
ریسک سیاسی- ریسک سیاسی یا کشور عبارت است از کاهش ارزش سرمایه ، که به دلیل تغییر در سیاست ها و نظام سیاست گذاری یک کشور رخ می دهد و به انتظار سرمایه گذار نسبت به آینده سیاسی کشور بستگی دارد و در کل تغییرات عمده ای در محیط اقتصادی و سیاسی یک کشور ایجاد می کند . یک جنگ ناگهانی ، انتخاب رئیس جمهور جدید تا فوت ناگهانی وی ، رونق سفته بازی و امثال این ها ، از جمله رخدادهایی هستند که بر بازار سهام تاثیر بسیار زیادی خواهند داشت .
ریسک تجاری- تغییرات در قدرت سوددهی یک شرکت ، سبب ضرر سرمایه ای یا کاهش بازده سالانه سرمایه گذاری خواهد شد . ریسک تجاری را ، در ناتوانی یک شرکت در پایداری صحنه رقابت ، یا در حفظ نرخ رشد یا ثبات سوددهی می توان تعریف نمود .
ریسک نرخ بهره– ریسک نرخ بهره یعنی ریسک کاهش ارزش اصل سرمایه . بسیاری از سرمایه گذاران ، خرید اوراق بهادار با بازدهی ثابت یا اوراق قرضه معتبر را راه حلی برای رهایی از ریسک می دانند اما این نوع از اوراق دارای ریسک نرخ بهره می باشند .
ریسک نرخ تورم- ریسک کاهش ارزش اصل و فرع سرمایه ، به دلیل کاهش قدرت خرید پول . با خرید اوراق بهادار با درآمد ثابت ، سرمایه گذار، مشمول ریسک تورم خواهد شد و با خرید سهام عادی می توان در برابر این ریسک ، برای خود مصونیت ایجاد نمود .
ریسک مالی- مقصود از ریسک مالی ، ریسک ناشی از استفاده از بدهی است . هر قدر شرکت وام بیشتری بگیرد ( اوراق قرضه بیشتری منتشر نماید) ، با کاهش حاشیه سود خالص شرکت ، ریسک سهام عادی آن بیشتر می گردد .
ریسک نقد شوندگی- سرمایه گذاران ، نقدشوندگی را از این دیدگاه مورد توجه قرار می دهند که بتوانند یک دارایی را سریعا بخرند یا بفروشند ، بدون آن که قیمت آن دستخوش تغییرات شدید گردد . هر قدر خرید و فروش یک دارایی سریعتر انجام شود ، ریسک نقدشوندگی کمتر می گردد.
ریسک نرخ ارز- این ریسک ، در اثر خرید اوراق بهاداری که با نرخ ارز متفاوتی منتشر شده اند، به وجود می آید و احتمال آن زمانی بیشتر می گردد که سرمایه گذار ، دارایی هایی را در کشورهای مختلف خریداری نماید .
انواع ریسک بر مبنای رویکرد مدرن(نظریه نوین پرتفوی)
تجزیه و تحلیل گران مدرن منابع ریسک را که باعث تغییر و پراکندگی در بازده می گردد به دو دسته تقسیم می نمایند .
ریسک غیر سیستماتیک- به آن قسمت از تغییرپذیری در بازده کلی محصولات مالی که به تغییرپذیری بازار بستگی ندارد ، ریسک غیرسیستماتیک می گویند . این نوع ریسک را می توان با ایجاد پرتفوی کاهش داد( ابزری و دیگران،1380ص132) . ریسک غیر سیستماتیک ، یک سهم خاص یا سهم گروه کوچکی از شرکت ها و یا حداکثر تعداد معدودی از دارایی ها را تحت تاثیر قرار می دهد . از آن جا که این نوع ریسک ها منحصر به یک شرکت خاص می باشند ، گاهی ریسک های خاص یا منحصر به فرد نامیده می شوند . در واقع ریسک غیرسیستماتیک در اثر اصل تنوع بخشی قابل حذف می گردد . پس ریسک غیرسیستماتیک پرتفویی که از تعداد زیادی سهم تشکیل می شود تقریبا صفر است . به این دلیل به ریسک های غیر سیستماتیک ، ریسک حذف شدنی نیز می گویند (Ross,2002,pp 71-76) .
ریسک سیستماتیک- به آن قسمت از تغییرپذیری در
بازده کلی محصولات مالی که مستقیماً به تغییرپذیری بازار و اقتصاد وابسته است ریسک سیستماتیک می گویند (ابزری و دیگران ،1380، ص132) . ریسک سیستماتیک تقریبا بر تمامی دارایی های موجود در اقتصاد و سهام تعداد زیادی از شرکت ها اثر می گذارد . با توجه به این که ریسک سیستماتیک بر کل بازار اثرگذار است ، گاهی ریسک بازار هم نامیده می شود . عدم اطمینان به شرایط کلی اقتصادی ، مانند نرخ بهره یا تورم یا تولید ناخالص داخلی نمونه هایی از ریسک سیستماتیک می باشد . از آن جا که ، ریسک سیستماتیک ، تقریبا تمامی دارایی ها را تحت تاثیر قرار می دهد ، صرفه نظر از این که تعداد دارایی های موجود در یک پرتفوی چقدر است ، ریسک حذف نشدنی نامیده می شود . اصل ریسک سیستماتیک دارای کاربرد مهم و قابل ملاحظه ای است . بازده مورد انتظار یک دارایی صرفاً به ریسک سیستماتیک آن بستگی دارد و در تعیین آن فقط ریسک سیستماتیک مورد توجه قرار می گیرد Ross,2002,pp 71-80)) . در سرمایه گذاری ها ، نیروهایی که کنترل نشدنی و خارجی هستند و اثرات آن ها گسترده است ، منابع ریسک سیستماتیک نامیده می شوند . به عبارتی ، ریسک سیستماتیک توسط وقایع اقتصادی ، اجتماعی و سیاسی که بازده اوراق را تحت تاثیر قرار می دهند ، ایجاد می گردد ( Harrington,1987,p16) . ریسک سیستماتیک از دو جزء تشکیل می گردد که عبارتند از(Neveu,1986,p 305) :
الف) ریسک تجاری- ریسک تجاری متعلق به دارایی های شرکت ها است و در رابطه با سرمایه گذاری ها و تصمیم گیری های ذی ربط به وجود می آید . در واقع ریسک تجاری را در ناتوانی یک شرکت در پایداری صحنه رقابت ، حفظ نرخ رشد و ثبات در میزان سوددهی در کوتاه مدت یا بلند مدت می توان تعریف نمود .
ب) ریسک مالی- ریسک مالی پیرو تصمیمات مربوط به تأمین مالی ، پدید می آید؛ به عبارتی ریسک مالی در سایه استفاده از بدهی در تأمین مالی دارایی های یک شرکت ایجاد می گردد . اگر شرکتی در ترازنامه خود فقط دارای بدهی های جاری و حقوق صاحبان سهام باشد ، فاقد ریسک مالی خواهد بود .
شرکتی که در ساختار سرمایه خود دارای هیچ گونه بدهی نباشد ، در اصلاح شرکت بدون بدهی نامیده می شود؛ زیرا هیچ گونه ریسک سیستماتیک مالی ندارد و بدیهی است که ریسک سیستماتیک تجاری آن صفر نبوده اما مقدار آن ثابت می ماند . شرکتی که در ساختار سرمایه خود دارای وام باشد ، در اصطلاح شرکت با بدهی نامیده می شود و ریسک سیستماتیک مالی آن از صفر بیشتر خواهد بود (Neveu,1986,p 365) .
بنابراین ریسک کل تلفیقی از این دو می باشد :
لازم است توضیحاتی در مورد ضریب بتا و اصل تنوع بخشی نیز ارائه گردد . هدف از ضریب بتا ، محاسبه ریسک سیستماتیک سهام و سایر اوراق بهادار است . ضریب بتای یک سهم عادی چیزی جز شاخص ریسک سیستماتیک تلقی نمی گردد؛ زیرا می توان با استفاده از آن ، تغییرات نرخ بازده یک سهم را با نرخ بازده کل بازار سهام مقایسه نمود . در واقع ضریب بتای یک سهم عبارت است از مجموع ریسک های سیستماتیک تجاری و مالی آن سهم . محاسبه ضریب بتای یک سهم هر چند طاقت فرسا است اما کار چندان مشکلی نمی باشد . روش آماری محاسبه بتا به صورت زیر است(Neveu,1986,p 313) :
گام اول- اندازه گیری نرخ بازده سهام مورد بررسی و نرخ بازده پرتفوی بازار در یک دوره زمانی(نرخ بازده پرتفوی بازار از روی شاخص قیمت بورس سهام قابل محاسبه است)
گام دوم- محاسبه کوواریانس نرخ بازده سهام و نرخ بازده پرتفوی بازار
گام سوم- تقسیم نمودن کوواریانس حاصله بر واریانس نرخ بازده پرتفوی بازار
Cov(i,m)= کوواریانس بازده سهام و بازده پرتفوی بازار
Var(m) = واریانس بازده پرتفوی بازار
اساس محاسبه ضریب بتا ، همبستگی و رگرسیون است که معمولاً از طریقOLS برای برآورد بتا استفاده شود(Tahani,2011,p75) .
تنوع بخشی باعث نزدیک شدن یا رسیدن به سطح کلی ریسک بازار می گردد و می تواند به طور قابل توجهی ریسک غیر سیستماتیک را کاهش دهد(sharpe,1995,p300) . اصل تنوع بخشی نتیجه مهمی دارد: از نظر شخصی که پرتفوی خود را تنوع بخشیده است ، فقط ریسک سیستماتیک اهمیت دارد یعنی در تصمیم گیری برای خرید یک دارایی خاص ، سرمایه گذاری که پرتفوی خود را به خوبی تنوع بخشیده است ، تنها نگران ریسک سیستماتیک آن دارایی است . بر اساس نمودار وقتی که تعداد اوراق بهادار در پرتفوی افزایش می یابد ، انحراف معیار کاهش می یابد اما به صفر نمی رسد . ریسکی که حتی بعد از تنوع بخشی شدید باقی می ماند همان ریسک سیستماتیک یا بازار است و با تنوع بخشی نمی توان سطح حداقل ریسک را حذف نمود (Ross,2002,p75) .
σ
σ

ریسک حذف شدنی
از طریق تنوع بخشی
ریسک حذف شدنی
از طریق تنوع بخشی

ریسک حذف نشدنی
ریسک حذف نشدنی

تعداد سهام پرتفوی(n)
تعداد سهام پرتفوی(n)

نمودار2-2-1) تنوع بخشی پرتفوی(Ross,2002,p 75)
نمودار2-2-1) تنوع بخشی پرتفوی(Ross,2002,p 75)

تقسیم بندی کلی ریسک
با توجه به تغییرات مداوم در عوامل محیطی و سیستم های اقتصادی ، هر روز ریسک های متفاوتی بر ساختار مالی شرکت های مختلف اثر می گذارد و هر یک از شرکت ها با توجه به حوزه عملکرد خود ، با ریسک های خاصی مواجه می گردند . با توجه به انواع تقسیم بندی های صورت گرفته از ریسک ، به طور کلی ریسک به دو دسته تقسیم می گردد (راعی و سعیدی،1389،ص ص 80-58) :
الف) ریسک های مالی- ریسک های مالی به طور متغیر بر سودآوری شرکت ها اثر می گذارد و می توانند حتی شرکتی را از پای درآورند و تغییرات قیمت مالی باعث بروز آن می گردند انواع آن عبارتند از:
ریسک نرخ ارز- به واسطه تغییر در نرخ ارز به وجود آمده و کلیه شرکت های خارج از مرزهای سیاسی که با کشور های دارای واحد پولی متفاوت ، معامله دارند ، در معرض آن قرار می گیرند .
ریسک نرخ سود(بهره)- در صورتی که شرکت ها برخی از دارایی های خود را به صورت دارایی های مالی نگهداری کنند با آن مواجه می گردند و تغییر در نرخ سود و دارایی های مالی هنگامی اثر خود را نمایان می کند که شرکت تعهدات مالی داشته باشد .
ریسک نکول- هنگامی رخ می دهد که وام گیرنده به علت عدم توان یا تمایل ، به تعهدات خود در سررسید عمل نمی نماید و از ریسک هایی است که در نهادهای پولی و مالی بسیار رایج است .
ریسک نقدینگی- ریسک نبود وجه نقد برای بازپرداخت تعهدات .
ریسک تورم- به عنوان ریسک قدرت خرید نیز شناخته می شود و زمانی که سطح عمومی قیمت ها افزایش می یابد رخ می دهد .
ریسک سرمایه گذاری مجدد- مربوط به دارایی هایی است که بیش از یک جریان نقدی دارند و عدم اطمینان از روند آتی نرخ سود و پیدا کردن فرصت مناسب برای سرمایه گذاری ، منشأ چنین ریسکی است .
ریسک بازار- ریسک زیان ناشی از حرکات یا نوسان های غیر منتظره قیمت ها یا نرخ های بازار است .
ریسک های غیر مالی- انواع این ریسک ها عبارتند از:
ریسک مدیریت- شامل تصمیمات نادرست مدیران اجرایی شرکت ها است و بر اساس سطوح مختلف مدیریتی ، تأثیر متفاوتی بر سطح عملکرد شرکت ها دارد .
ریسک سیاسی- تغییرات قوانین مانند قوانین مربوط به صادرات و واردات منجر به این ریسک می گردد .
ریسک صنعت- نوسانات بازدهی سرمایه گذاری که بر اثر اتفاقات یا وقایع خاص و تغییرات در یک صنعت خاص رخ می دهد .
ریسک عملیاتی- ریسک عملیاتی هنگامی بررسی می شود که یک سازمان عملیات خود را به خوبی انجام ندهد . به عبارتی یا سیستم های داخلی و روش های انجام کار به درستی تعریف نشده اند و یا به درستی اجرا نمی شوند .
ریسک قوانین و مقررات- به علت تغییرات قوانین مختلف در یک جامعه اقتصادی به وجود می آید .
ریسک نیروی انسانی– منظور کارکنانی هستند که مهارت های ویژه ای دارند . شرکت مواجه با ریسک نیروی انسانی در صورت از دست دادن کارکنان خود، برتری خود را نیز از دست می دهند.
ریسک فناوری- ریسک ناشی از تغییرات تکنولوژی و کاربرد آن در فعالیت های شرکت و در زنجیره ارزشی را گویند .
ریسک جغرافیایی- ریسک ناشی از تغییرات جوی و عوامل طبیعی است که موجب انحراف در بازده می شود .
مدیریت ریسک
مدیریت ریسک فرآیندی است که هدف آن ، کاهش امکان آثار زیان آور یک فعالیت از طریق اقدام آگاهانه برای پیش بینی حوادث ناخواسته و برنامه ریزی برای اجتناب از آن ها می باشد( ذاکری و دیگران،1388،ص1) . در واقع مدیریت ریسک یک مسیر ساختار یافته برای تحلیل و پاسخگویی به عدم اطمینان های آینده است و احتمال بروز ریسک و پیامدهای آن را کاهش می دهد(راعی،1391،ص49) .
مدیریت ریسک به منظور محافظت در برابر پیامدهای نامطلوب ناشی از تحمل ریسک و اطمینان یافتن از دستیابی به فواید پذیرش ریسک ، مطرح می گردد . این امر مستلزم آن است که ریسک را شناسایی و برای مدیریت آن تصمیمات هوشیارانه اتخاذ گردد ؛ به بیان دقیق تر مدیریت ریسک فرآیندی است که در آن مدیران به شناسایی ، اندازه گیری ، تصمیم گیری و نظارت بر انواع ریسک می پردازند(رادپور و عبده تبریزی،1388، ص20) . دلیل اصلی اجرای مدیریت ریسک ، حداقل سازی ریسک و عدم اطمینان همراه با حداکثرسازی بازده برای سرمایه گذاران است ؛ یعنی کاهش زیان و افزایش سود ناشی از سرمایه گذاری . افزون بر این ، مدیریت ریسک ، در تبدیل وضعیت عدم اطمینان به وضعیت بااطمینان بیشتر ، اهمیت خاصی داشته و با ایجاد وضعیت مطمئن تر ، امکان اتخاذ تصمیمات توسط مدیران را تسهیل می نماید (اکبریان و دیگران، 1385،ص 159) . مدیریت ریسک به ریسک ها و فرصت های تأثیرگذار بر خلق ارزش یا حفظ ارزش نیز می پردازد . بنابراین به صورت خلاصه مدیریت ریسک (گروه مدیران ریسک سازمان بورس،1387،ص3) :
فرآیندی پیوسته و در

Author: mitra1--javid

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *