پایان نامه با موضوع تعلیم و تربیت اسلامی

دانلود پایان نامه

جاودانه معرفی می کند:
«والاخره خیر و ابقی» (اعلی، آیه 17)؛ زندگی اخروی جاودانه است.
«و ما هذا لحیوه الدنیا الا لهو و لعب و ان الدار الاخره لهی الحیوان لو کانوا یعلمون» (عنکبوت، آیه 64)؛ این زندگی دنیا جز کار بیهوده و بازیچه نیست و زندگی حقیقی، زندگانی آخرت است اگر مردم بدانند.
«و للاخره اکبر درجات و اکبر تفضیلا» (اسراء، آیه 21)؛ همانا درجات آخرت، بالاتر و برتری های آن بزرگ تر است.
4. در تربیت اسلامی، مسلمان، خداوند را بر خود و تمامی اعمالش ناظر و آگاه می داند:
«و هو معکم اینما کنتم والله بما تعملون بصیر» (حدید، آیه 4)؛ او با شماست در هر جا که باشید و خداوند به آنچه انجام می دهید، بیناست.
«ما یلفظ من قول الا لدیه رقیب عنید» (ق، آیه 17)؛ هیچ کس سخنی را بر زبان نمی آورد مگر اینکه یک محافظ و یک ضبط کننده مقدمات حضور دارند.
5. در تربیت اسلامی، عمل صالح اصالت دارد:
«من عمل صالحاً من ذکر او انثی و هم مؤمن فلنحنینه حیوه طیبه و لنجزینهم اجرهم باحسن ما کانوا یعملون» (نحل، آیه 97)؛ هر کس از مرد و زن، کار نیکی انجام بدهد به شرط اینکه ایمان داشته باشد، ما او را به یک زندگی پاکیزه حیات می بخشیم و اجری بهتر از آنچه عمل کرده است به او می‌دهیم.
«ان الذین آمنوا و عملوا الصالحات اولئک هم الخیر البریه» (بینه، آیه 7)؛ همانا کسانی که ایمان آوردند و عمل صالح انجام دادند، اینان بهترین مخلوق خدایند.
6. قرآن منشأ خیر و هدایت انسانهاست:
«ان هذا القرآن یهد للتی هی اقوم و یبشر المؤمنین الذین یعملون الصالحات ان لهم اجراً کبیراً» (اسراء، آیه 8)؛ این قرآن، خلق را به استوارترین طریقه هدایت می کند و اهل ایمان را که نیکوکار باشند به اجر و ثواب عظیم بشارت می دهد.
«و اوحی الی هذا القرآن لانذرکم به و من بلغ…» (انعام، آیه 19)؛ این قرآن به من وحی شد تا به وسیله آن شما و هر کس از افراد بشر را که خبر این قرآن به او رسد، پند دهم و بترسانم.
«ولقد یسرنا القرآن للذکر فهل من مذکر (قمر، آیه 32)؛ ما قرآن را برای وعظ و اندرز به فهم آسان کردیم آیا کیست که از آن پند گیرد؟
اهداف تعلیم و تربیت در اسلام
1. پرستش و عبادت خداوند: نخستین و اساسی ترین هدف تعلیم و تربیت در نظام تربیتی اسلام، پرستش و عبادت خداوند یگانه است. بدین معنی که؛ انسان با تمام وجود از خداوند متعال تبعیت کرده، در مسیر خداشناسی حرکت کند و تمام اعمال و حرکات و نیاتش را خالصانه برای خداوند انجام دهد. (شریعتمداری، 1384، ص 129)
2. تفکر و تعقل: قرآن کریم در آیات متعدد خود، افراد را به تفکر و تعقل دعوت کرده است. با استفاده از عقل می توان به درک لایه های ناشناخته دین و حقایق پنهان آن پی برد و راههای جدید بهره گیری از گنجینه های دین را پیدا کرد. ممتازترین ویژگی انسان، برخورداری از قوه تعقل و سعادت انسانها مستلزم استفاده درست و صحیح از این موهبت الهی است. (زمر، آیه 18؛ ملک، آیه 23؛ حج، آیه 46)
3. تزکیه و تهذیب اخلاق، تقوا و پرورش روحیه عدالت خواهی: قرآن کریم یکی از هدف های بعثت پیامبر (ص) را راهنمایی و هدایت مردم به دوری از رذایل اخلاقی و آراستن خود به فضایل اخلاقی ذکر فرموده است. دین اسلام از مردم می خواهد که اخلاق نیک و رفتار پسندیده داشته باشند؛ زیرا از طریق تزکیه و تهذیب نفس است که انسان در مسیر صحیح قرار گرفته، به کمال می رسد. پیامبر (ص) هم هدف از بعثت و رسالتش را تهذیب و تکمیل فضایل اخلاقی بیان می فرمایند. (طباطبایی، 1366، ج 6، ص 353)
خداوند می فرماید: ما پیامبر را با ادله به سوی مردم فرستادیم و برای آنان کتاب و میزان عدل را نازل کردیم تا مردم به عدالت ترغیب شوند. وظیفه پدر، مادر و معلمان است که خود به شخصه عادل باشند و روح عدالت خواهی را در کودکان پرورش دهند. (آل عمران، آیه 159؛ نور، آیه 59- 57؛ لقمان، آیه 13 و 19؛ انعام، آیه 153- 151؛ شمس، آیه 10- 9)

4. فراگیری علم و دانش: تأکید بر اهمیت فراگیری علم و دانش در آیات و روایات اسلامی به عنوان یک هدف تربیتی در نظام تربیتی اسلام، نشان دهنده ارزش فوق العاده این امر در رسیدن انسان به اهداف غایی و نهایی تربیت است. قرآن کریم از یک سو با تشویق انسانها به فراگیری علوم و از سوی دیگر با نکوهش جاهلان، محوریت علم و دانش در هدایت انسانها را به اثبات می رساند. (مریم، آیه 12؛ مجادله، آیه 11؛ توبه، آیه 121؛ آل عمران، آیه 164، بقره، آیه 30 و 282)

5. همکاری و تعاون: قرآن، امت اسلامی را امت واحده می داند و از آنان می خواهد که در انجام امور نیک و تقوای الهی، یار و مددکار یکدیگر باشند. حفظ و بقای اجتماع و رسیدن به جامعه سالم، از طریق تفاهم، همکاری و وحدت میان افراد موجود در آن جامعه امکان پذیر است. (شریعتمداری، 1384، ص 162)
اصول تعلیم و تربیت در اسلام
1. خداشناسی: مهم ترین و اساسی ترین اصل در نظام تربیتی اسلام، اصل خداشناسی است. این اصل، پایه و اساس اعتقاد مسلمانان و جهان بینی آنها را شکل می دهد. کسی که خداوند متعال را شناخته باشد و در برابر او تسلیم و بنده او شود، عالی ترین انگیزه های انسانی را بر وجود خود حاکم ساخته است. (رفیعی، 1381، ص 130)
2. لطف، احسان و مهربانی: یکی از نیازهای اساسی انسان، نیاز به محبّت است؛ زیرا نه تنها نیاز طبیعی او، بلکه نیاز روحی و معنوی او نیز تأمین می شود. انسان در تمام مراحل زندگی خود نیاز به محبّت و مهربانی دارد. رعایت این اصل در جریان تعلیم و تربیت و در تمام مراحل آن ضروری است. بسیاری از صفات خداوند در قرآن کریم همچون: غفور، توّاب، رحیم، رحمان، حلیم و ….، نشان دهنده این مطلب است که در مقام تربیت باید بخشنده و مهربان بود و لازمه تربیت، بخشندگی و عطوفت است.( فرمیهنی فراهانی، 1384، ص 48)
« فبما رحمه من الله لنت لهم و لو کنت فظا غلیظ القلب لانفضوا من حولک فاعف عنهم» (آل عمران، آیه 159)؛ به برکت رحمت الهی در برابر مردم، نرم و مهربان شدی و اگر خشن و سنگدل بودی از اطراف تو پراکنده می شدند. پس آنها را ببخش.
3- تقدّم تزکیه بر تعلیم: یکی از اهداف بعثت انبیا، تزکیه نفوس انسانهاست. مسئله تربیت بالاتر از تعلیم است. افرادی که انبار علم در باطنشان است، ولی تربیت نشده باشند، علمشان وسیله ای است برای اینکه بشر را به تباهی و فساد بکشانند و آنان از جاهلان بدترند.(مهدیان، 1385، ص 114)
«لقد من الله علی المؤمنین اذ بعث رسولا من انفسهم یتلوا علیهم آیاته و یزکّیهم و یعلمهم الکتاب و الحکمه و…» (آل عمرا، آیه 164)؛ خداوند بر اهل ایمان منّت گذاشت که رسولی از خودشان در میان آنها برانگیخت که بر آنها آیات خداوند را تلاوت کند و آنان را پاک گرداند و احکام شریعت و حقایق حکمت بیاموزد.
همچنین در آیه 2 سوره جمعه می فرماید: اوست خدایی که از میان عرب امّی پیامبری بزرگوار از همان مردم برانگیخت تا برآنان آیات خدا را تلاوت کند و آنها را از لوث جهل و اخلاق زشت پاک سازد و شریعت و کتاب سماوی و حکمت الهی بیاموزد.
در آیات مذکور به صراحت بر تقدّم تزکیه بر تعلیم اشاره شده است.

 

مطلب مرتبط :   مقاله درباره درآمدهای نفتی

اینجا فقط تکه های از پایان نامه به صورت رندم (تصادفی) درج می شود که هنگام انتقال از فایل ورد ممکن است باعث به هم ریختگی شود و یا عکس ها ، نمودار ها و جداول درج نشوند.

برای دانلود متن کامل پایان نامه ، مقاله ، تحقیق ، پروژه ، پروپوزال ،سمینار مقطع کارشناسی ، ارشد و دکتری در موضوعات مختلف با فرمت ورد می توانید به سایت  77u.ir  مراجعه نمایید

رشته روانشناسی و علوم تربیتی همه موضوعات و گرایش ها :روانشناسی بالینی ، تربیتی ، صنعتی سازمانی ،آموزش‌ و پرورش‌، کودکاناستثنائی‌،روانسنجی، تکنولوژی آموزشی ، مدیریت آموزشی ، برنامه ریزی درسی ، زیست روانشناسی ، روانشناسی رشد

در این سایت مجموعه بسیار بزرگی از مقالات و پایان نامه ها با منابع و ماخذ کامل درج شده که قسمتی از آنها به صورت رایگان و بقیه برای فروش و دانلود درج شده اند

4. احترام به شخصیت فراگیر: انسان موجودی است که خلقتش مورد تحسین ذات حق تعالی قرار گرفته و همیشه از کرامت والای انسانی چه از لحاظ فردی و چه از نظر اجتماعی برخوردار است. وظیفه استاد است که با دیده احترام به فراگیرانش بنگرد و با این احترام، به شکل گیری مثبت و سازنده شخصیت آنها کمک کند.
5. اصل تعقل و تفکر: عقل در اسلام از جایگاه والایی برخوردار است؛ چون ابزاری برای رسیدن به علم و ایمان است. به وسیله عقل، پسند و ناپسند از هم تشخیص داده می شود. در فرهنگ قرآن کریم، عقل به منزله چشم دیگری است که مایه بصیرت نسبت به حقایق برتر است. مبانی تعلیم و تربیت اسلامی براساس عقل و اندیشه پایه ریزی شده و هر فرد باید اصول اعتقادی خود را از طریق تعقل و تفکر و با بینشی عقلایی بپذیرد.(نقیب زاده، 1384، ص 129)
« انّ فی ذلک لایات لقوم یتفکرون» (رعد، آیه 30)؛ همانا در آن نشانه هایی است برای افرادی که می اندیشند.
« انّ شرالدواب عند الله الصم البکم الذین لا یعقلون» (انفال، آیه 22) ؛ بدترین جنبندگان نزد خداوند، آنانی هستند که کر و لال هستند و عقل خود را به کار نمی برند.
« و فی الارض آیات للموقنین و فی انفسکم افلا تبصرون» (ذاریات، آیه 22-21)؛ در زمین و از نفس شما آیاتی است برای آنان که طالب یقین اند، پس چرا آنها را مورد مشاهده قرار نمی دهند.
6. توجه به استعداد ها و تفاوت های فردی: دین اسلام در آن واحد به تمام جنبه های خلقت انسانی توجه دارد؛ هم جنبه عقلانی، هم جنبه جسمانی و هم جنبه روحانی را مورد تأکید قرار می دهد. همچنین به خواسته ها و تمام جوانب و نیروها و استعدادها نیز ایمان دارد. افراد همان طور که از لحاظ محیط هایی که در آن پرورش می یابند، با یکدیگر فرق دارند؛ در موهبتها و استعدادها و لیاقتها نیز با یکدیگر تفاوت دارند. منظور از این اصل آن است که باید رابطه و برخورد تربیتی یک فرد در مقاطع سنّی و مراحل مختلف زندگی او، به صورت کاملاً موازنه شده و هماهنگ با آن مرحله خاص، تنظیم گردد و نبایست این رابطه و برخورد پیوسته و به صورت یکسان و یکنواخت باشد و لازم است با استعدادهای مختلف افراد در مراحل مختلف زندگی آن ها برخورد شایسته صورت گیرد. قرآن کریم نیز در آیات متعددی مسئله تفاوتهای فردی را مورد تأیید قرار داده است ؛ ( فلسفی ، 1353، ص 461)
« و قد خلقکم اطوارا » (نوح، آیه 14) ؛ و حال آنکه شما را با انواع خلقت و اطوار گوناگون بیافرید.
« و رفع بعضکم فوق بعض درجات لیبلو کم فیما اتیکم» (انعام، آیه 165)؛ و خداوند بعضی از شما را نسبت به بعضی دیگر از نظر مرتبه و رتبه بالاتر گردانید تا در آن چه به شما عنایت کرده است شما را بیازماید.
« و لا تتمنوا فضل الله به بعضکم علی بعض» (نسا، آیه 32)؛ آنچه خداوند، بعضی از شما را نسبت به برخی دیگر فضیلت و مزیّت داده است، بیهوده آرزو نکنید.
7. سالم سازی شرایط محیطی: این اصل در تربیت اسلامی بدین معنی است که به منظور محو و زایل کردن حالات ناپسند و ایجاد حالات پسندیده در انسان، باید شرایط محیطی او را مناسب ساخت. با تغییر شرایط و محیط می توان تغییرات و اصلاحات چشمگیری در فرد ایجاد کرد.(قطب 1345، ص 194)
8. مسئولیت: این اصل بیانگر آن است که باید مقاومت و ایستادگی انسان را در مقابل شرایط گوناگون بالا برد تا فرد به گونه ای ساخته شود که از الزامهای درونی به نام احساس مسئولیت یا احساس تکلیف پیروی کند. ایجاد احساس مسئولیت و تکلیف درونی در خود به منظور حفظ فرد از گناه و نگهداری ایمان خود برای وصول به اهداف عالی فردی و اجتماعی و در نهایت، تعالی و کمال در پرتو تقّرب به خدا از اهمیت بسزایی برخوردار است.( حجتی، 1361، ص 57)
« یا ایهاالذین آمنوا علیکم انفسکم لا یضرکم من ضل اذا اهتدیتم الی الله مرجعکم جمیعاً فینبئکم بما کنتم تعملون» (مائده، آیه 105)؛ ای اهل ایمان بر شما باد رعایت نفس خودتان؛ زیرا آن گاه که به سوی خدا هدایت یافتید آنان که گمراه شدند به شما ضرر و زیان نمی رسانند. بازگشت همه به سوی خداست پس شما را به آنچه عمل می کردید آگاه خواهد ساخت.
9. کرامت: در بین موجودات عالم، انسان دارای کرامت است. کرامت، پایه و اساس تربیت به شمار می رود. با توجه به این اصل، تمام افرادی که مسئولیت تربیت را بر عهده دارند؛ اعم از پدر، مادر، معلم و مربّی، در تمام مراحل رشد و در تمام مقاطع تحصیلی باید به شخصیت دانش آموزان احترام بگذارند و با آنان همچون افراد با کرامت رفتار کنند تا از این طریق، شخصیت آنان پرورش یافته و اعتماد به نفس لازم در آنان به وجود آید. این امر لازمه تعلیم و تربیت خلّاق و نوآور است.
« و لقد کرّمنا بنی آدم و حملنهم فی البر و البحر و رزقناهم فی الطیبات و فضّلناهم علی کثیر ممن خلقنا تفصیلا» (اسراء، آیه 70)؛ ما آدمیزادگان را گرامی داشتیم و آنها را در خشکی و دریا (بر مرکبهای راهوار) حمل کردیم و از انواع روزی های پاکیزه به آنان روزی دادیم و آنها را بر بسیاری از موجوداتی که خلق کرده ایم برتری بخشیدیم.
«فسجد الملائکه کلهم اجمعون» (ص، آیه 73) و چون فرمان حق به سجده آدم رسید، همه فرشتگان عالم سجده کردند.
«وعلّم الآدم الاسما کلها ثم عرضهم علی الملائکه …» (بقره، آیه 30)؛ و یاد داد به آدم همه اسما را و سپس عرضه کرد آنها را بر فرشتگان… .
10. اصل آراستگی: این اصل بیانگر آن است که در جریان تربیت باید صورت آنچه عرضه می شود نیک آراست تا رغبتها نیز برانگیخته شود. روابط بین مربی و متربی و آنچه در این ارتباط عرضه می شود باید با وضعیتی زیبا و آراسته پرداخته شود. (ادیب، 1362، ص 210)
«انا زینا السماء الدنیا بزینه الکواکب» (صافات، آیه 6)؛ آسمان پایین را با زینت ستاره ها آراستیم.
روشهای آموزش مناسب از نظر اسلام
1. بحث و مناظره: این روش در تربیت اسلامی اهمیت بسیاری دارد. استفاده از بحث و مناظره باعث می شود که یادگیری عمیق تر و پایدارتر انجام شود و قدرت بیان، اعتماد به نفس و همچنین قدرت تجزیه و تحلیل افراد به میزان قابل توجهی افزایش پیدا کند. این روش از قدیم در حوزه های علوم اسلامی به کار گرفته شده و بسیاری از شخصیتها و اندیشمندان برجسته علوم اسلامی، قدرت و مهارت خود را در تدریس و در بیان عقاید خویشتن مرهون استفاده از این روش هستند (ابراهیم زاده، 1382، ص 281). در آیه 125 سوره نحل بر جدال نیکو به عنوان یکی از روشهای دعوت مردم به راه الهی (دین خدا) تأکید شده است: «ادع الی سبیل ربک بالحکمه و الموعظه الحسنه و جادلهم بالتی هی احسن..».
2. عقلانی: پایه و اساس نظام تربیتی اسلام بر تعقل و فهم استوار است. روش آموزشی مورد استفاده معلمان و مربیان باید متناسب با سن عقلی و تقویمی فراگیر باشد؛ زیرا آموزش چیزهایی که در حد فهم و درک فراگیر نباشد، به هیچ وجه به یادگیری منجر نخواهد شد و در نتیجه کار آموزش با شکست مواجه خواهد شد. وظیفه مربیان است که آموزش را از ساده شروع کرده، به تدریج پیچیده کنند. (جمشیدی، 1382)
3. مشاهده و مطالعه طبیعت و تفکر: یکی از ارزشمندترین راههای کسب معرفت، شناخت و یادگیری در مکتب اسلام و قرآن کریم، نگاه کردن و دیدن با دقت است. دین اسلام با مسئله نظر کردن و نگریستن با دقت و همراه با تفکر، عنایت بسیاری دارد تا از این راه، آدمی را به سوی معرفت و شناخت حقیقی هدایت کند. تربیت اسلامی می خواهد که با استفاده از مشاهده، تجربه، تفکر و تعلیم، تربیت شوندگان را به قدرت تشخیص برساند و قدرت آگاهی و بصیرت را در آنان افزایش دهد:
«قل انظروا ماذا فی السموات و الارض» (یونس، آیه 101)؛ بگو که با چشم عقل بنگرند به آنچه در آسمانها و زمین است.
4. عبرت گیری از سرگذشت اقوام و ملل گذشته: در

دیدگاهتان را بنویسید