پایان نامه با واژگان کلیدی صنایع دستی، خط تحریری، کتاب آرایی

پایان نامه با واژگان کلیدی صنایع دستی، خط تحریری، کتاب آرایی

پایان نامه با واژگان کلیدی صنایع دستی، خط تحریری، کتاب آرایی

سنتی
معاصر
مادی
سطح
ندارد
دارد
ندارد
مصنوعی
نهم
صنعت عکس
چاپ سنتی
معاصر
مادی
سطح
ندارد
دارد
ندارد
مصنوعی
نهم
نگارگری
نگارگری
قاجار
مادی
سطح
ندارد
دارد
ندارد
طبیعی
دهم
ابروباد
چاپ سنتی
معاصر
مادی
سطح
ندارد
دارد
ندارد
مصنوعی
یازدهم
قطّاعی
کتاب آرایی
معاصر
مادی
سطح
ندارد
دارد
ندارد
مصنوعی
یازدهم
گٌل و مرغ
نگارگری
صفوی
معنوی
سطح
تلفیقی
دارد
ندارد
طبیعی
دوازدهم
نقوش قالی
بافته های داری
نامشخص
مادی
سطح
تلفیقی
ندارد
ندارد
طبیعی
دوازدهم
منبّت
منبّت چوب
معاصر
مادی
حجم
تلفیقی
ندارد
ندارد
طبیعی
دوازدهم
بشقاب
سفال و سرامیک
نامشخص
مادی
سطح
گردان
ندارد
ندارد
طبیعی
سیزدهم
کاشیکاری
تزیینات ساختمان
نامشخص
معنوی
سطح
تلفیقی
دارد
ندارد
طبیعی
سیزدهم
قرینه سازی
کتاب آرایی
معاصر
مادی
سطح
ندارد
ندارد
ندارد
طبیعی
سیزدهم
نگارگری
نگارگری
صفوی
مادی
سطح
ندارد
ندارد
ندارد
طبیعی
پانزدهم
نگارگری
نگارگری
سلجوقی
معنوی
سطح
ندارد
دارد
ندارد
طبیعی
پانزدهم
نقوش سنتی
طراحی نقوش
باستان
مادی
حجم
تلفیقی
ندارد
ندارد
طبیعی
هفدهم
کاشیکاری
تزیینات ساختمان
قاجار
مادی
حجم
شکسته
مختلف
ندارد
طبیعی
هجدهم

درصد فراوانی تصاویر مرتبط با صنایع دستی در کتاب هنر پایه ی اوّل راهنمایی، در جدول شماره20 آمده است.

جدول 20، توزیع فراوانی تصاویر مرتبط با صنایع دستی در کتاب هنر، پایه اوّل راهنمایی
رشته صنایع دستی
سفال
فلز
نگارگری
نقوش سنتی
قالی
چاپ
کتاب آرایی
منبّت
کاشی
جمع
تعداد
3
1
7
5
2
4
2
1
2
27
درصد
1/11
7/3
9/25
5/18
4/7
8/14
4/7
7/3
4/7
100

جدول21، تعداد و میزان تصاویر مرتبط با صنایع دستی در کتاب هنر پایه اوّل راهنمایی
عنوان
تعداد کل تصاویر کتاب
تعداد تصاویر مرتبط با صنایع دستی
تعداد
70
27
درصد
100
5/38
با توجه به اطلاعات آمده در جداول شماره 20می توان نتایج زیر را بدست آورد:
1) در بین رشتههای صنایع دستی به نگارگری و نقوش سنتی و چاپ توجه بیشتری شده است.
2 ) کمترین توجه به هنر فلزکاری و هنرهای چوبی شده است.
3) بیشتر تصاویر مربوط به دوران معاصر و سپس صفوی و ساسانی است. البته باید یادآور شویم که تقریبا در تمام موارد از دورهی تاریخی اثر صحبتی به میان نیامده است.
4) در 5/18 درصد موارد به اهداف معنوی و در 4/81 درصد به اهداف مادی توجه شده است. با توجه به اینکه توجه به آداب و رسوم و باورها در صنایع دستی از اهمیت زیادی برخوردارند، توجه به آنها در کتاب درسی اهمیت فراوانی دارد.
5) در 2/22 درصد از موارد استفاده شده از آموزههای صنایع دستی از آثار حجمی و در 8/77 درصد از آثاری که سطح آنها از اهمیت بیشتری برخوردار است استفاده شده است.
6) بیشتر تصاویر دارای نقوش شکسته می باشند. تقریبا در نصف موارد آموزهها فاقد رنگ می باشند که در بسیاری از آنها می توان از آموزههای صنایع دستی با رنگهای زیبا استفاده کرد.
7) در هیچکدام از آموزههای صنایع دستی از آرایه استفاده نشده است. سکه دوزی، آیینه دوزی، طلاکوبی، مرصع، خرمهره، منگوله و شرفه در هیچ جای کتاب دیده نمیشوند.
8) مواد و مصالح مورد استفاده در اکثر موارد طبیعی میباشند که با توجه با ویژگی استفاده از مواد طبیعی در صنایع دستی این مورد به خوبی رعایت شده است.

بخش دوّم: آموزش خوشنویسی
خوشنویسی در ایران از سابقه ای طولانی برخوردار است. این هنر گرچه در طبقه بندی صنایع دستی، جزء آثار صنایع دستی قرار نمیگیرد، امّا از آنجا که ارتباط این هنر با صنایع دستی در ایران بسیار زیاد میباشد، ما به بررسی بخش خوشنویسی در کتابهای هنر میپردازیم. خوشنویسی در آثار مختلف صنایع دستی همانند سفالگری، کاشی کاری، تزیینات ساختمان، فلزکاری، هنرهای چوبی، چاپ و کتاب آرایی کاربرد فراوانی داشته است. آثار به جای مانده از دورههای مختلف تاریخی نشان دهندهی استفادهی گسترده از این هنر میباشد، به طوریکه سیر تحوّل این هنر را میتوان در آثار صنایع دستی نیز مشاهده کرد.
خوشنویسی
خوشنویسی، زیبا نوشتن حروف و کلمات است براساس اصول و قواعدی مشخص. توجه به خوشنویسی و گسترش آن در ایران به دلیل کتابت قرآن بوده است. این هنر سنتی از قرن سوّم هجری با خط نسخ آغاز گردید و به سرعت مراحل رشد و کمال خود را پیمود. خطوط زیبا یکی پس از دیگری متولد شدند تا سرانجام زیباترین خط فارسی یعنی نستعلیق، در قرن هشتم ابداع شد. “در ساختار این نوع خوشنویسی، خطوط منحنی که نرمی، زیبایی، شادی و مهربانی را القا میکند چنان هنرمندانه به کار رفت که در مدتی کوتاه به عروس خطوط شهرت یافت ” (رشوند ، 1381: 4). زیبایی، تناسب و کمال این خط ارزنده نیز برهمگان آشکار است.
آموزش این هنر سنتی که زمانی یکی از کاربردیترین هنرهای سنتی بود، در گذشته به شیوه استاد شاگردی بوده و فراگیر میبایست سالها از هنر و اخلاق و منش استاد خود بهره می برد تا به درجهی استادی می رسیده
است. امّا امروزه آموزش به صورت کلاسی و یا حتی مکاتبهای صورت می گیرد.
شیوه آموزش خط به دو صورت می باشد. روش اوّل حروف به صورت جدا آموزش داده می شوند. و تا فراگیر آنها را درست ننویسد سطر نویسی شروع نمی شود و در روش دوّم حروف در قالب سطر نویسی آموزش داده می شوند. خوبی روش اوّل این است که فراگیر تصویر غلطی از حروف در ذهنش درست نمی شود و از همان ابتدا حروف را به صورت درست یاد می گیرد. ولی این روش امروزه منسوخ شده است به دلیل این که ممکن است هنرجو تا مدت زمان زیادی، نوشتن شکل درست حروف را فرا نگیرد و از ادامه کار منصرف شود.
امّا در روش سطرنویسی ممکن است فراگیر چندین بار یک حرف را به صورت اشتباه بنویسد که این موجب ایجاد تصویری غلط از آن حرف در ذهن او می شود. امّا روش سطرنویسی دارای محاسنی نیز هست. در این روش فراگیر اتصالات و ترکیب بندی را نیز همراه حروف یاد میگیرد و با نوشتن سرمشقهای متنوّع به نوشتن ترغیب می شود. در کتاب هنر از روش دوّم یعنی سطر نویسی استفاده شده است.
در آموزش خوشنویسی باید توجه داشت که نیاز دانش آموزان به خط تحریری(خط ریز با مداد یا خودکار) بسیار بیشتر از خط درشت می باشد. زیبا نوشتن خط ریز تاثیر زیادی در فراگیری و علاقه مندی به سایر دروس ایجاد میکند. اشتباهات نوشتاری کمتر صورت میگیرد و فرد به صورت مستمر از این هنر بهرهمند میشود. خط تحریری همان نوشتن با خط نستعلیق است که در آن ضخامتها حذف شده و برخی از اتصالات تغییر میکنند. خط نستعلیق که به عنوان عروس خطوط اسلامی شهرت یافته دارای زیباییهای فراوانی است که این زیباییها را در خط تحریری نیز میتوان ایجاد کرد. امّا آموزش این خط نیز باید همانند خط نستعلیق طبق برنامه و اصول مشخص باشد تا اهداف مورد نظر تحقق یابند.
در آموزش خوشنویسی هم اکنون کتابهای خوبی چاپ شده که شیوههای نوینی را با استفاده از تکنولوژی جدید به کار گرفتهاند. امّا آموزش خوشنویسی در کتاب هنر سالهاست که تغییری نکرده است. در این پژوهش ما به عنوان نمونه برخی از آموزشهای خوشنویسی از کتاب خوشنویسی اثر اسماعیل رشوند را که در آن از شیوهی نوینی برای آموزش استفاده شده است را به همراه نمونههای کتاب هنر میآوریم.
درس اوّل
معرفی: درس به معرفی تعدادی از هنرمندان خوشنویس پرداخته است.
هدف:”آشنایی با نام چند نوع خوشنویسی رایج، آشنایی با تاریخچهی مختصر نستعلیق و چند تن از استادان، تمرین عملی روی خط تحریری نستعلیق”(هراتی و حاجی آقا جانی،1368: 124).
در این درس خلاصهای از تاریخ خوشنویسی نستعلیق بیان شده و تصویر یک خوشنویسی اثر میرعماد آورده شده است. در پایان درس از دانشآموز خواسته شده تا متن درس را یک بار با خودنویس یا مداد در کلاس بنویسد. باید توجه داشت که یکی از عواملی که باعث ایجاد زیبایی در خوشنویسی نستعلیق می شود، رعایت خط زمینه یا همان خط کرسی میباشد. امّا در متن درس، که به صورت نستعلیق نوشته شده خط کرسی کشیده نشده است؛ و این از نظر آموزش خوشنویسی صحیح نمیباشد. برای این که کار نتیجهی بهتری داشته باشد بهتر است تا خط زمینه به صورت کم رنگ چاپ شود. تا دانش آموز جای قرار گرفتن حروف و کلمات را به ذهن بسپارد.
درس دوّم
معرفی: این درس به معرفی وسایل مورد استفاده در کلاس خوشنویسی پرداخته است.
هدف: “آشنایی دانش آموزان با وسایل خوشنویسی و تمرین خط تحریری نستعلیق” (همان: 133).
ویژگیهای وسایل خوشنویسی مناسب در این درس نام برده شدهاند. در مورد قلم نی امروزه در برخی مدارس از ماژیکهای خارجی استفاده میشود که هرچند کیفیت قلم نی را ندارند امّا به عنوان یک وسیله کمکی خوب میباشند. در قسمت مرکب از مرکب خشک نام برده شده که با توجه به این که بیشتر خوشنویسان از مرکب مایع استفاده می کنند نام بردن از آن لزومی نداشت.
در صفحهی 90 تصویری از یکی از اساتید خوشنویسی بنام میرزا هادی خوشنویس در حال کتابت چاپ شده که توسط استاد کمال الملک نقاشی شده است.(کتاب هنر اوّل،1390: 90).
درس سوّم
معرفی: در این درس حروف ا ب د ر آموزش داده شدهاند. همچنین در ادامه روش نوشتن نقطه و همچنین کاربرد خط کرسی آموزش داده شده است.
هدف: “تمرین عملی چند حرف الفبا و آموزش روش درست به دست گرفتن قلم و آشنایی با خط زمینه.” (هراتی و حاجی آقا جانی،1368، 137)
این درس که شروع آموزش نوشتن است با حروف ا ب د رآغاز شده است. حال آنکه ابتدا می بایست روش درست بدست گرفتن قلم نی آموزش داده می شد و سپس شیوه قلم گذاری روی کاغذ آموزش داده میشد چرا که اصلیترین مورد در آموزش خوشنویسی است. بعد از این تمرین می بایست نقطه آموزش داده شود.
توضیحی که از نقطه در صفحه ی 92 آمده این است که در خوشنویسی، نقطه به مربعی گفته میشود که از حرکت پهنای قلم نی در روی کاغذ بوجود میآید. امّا این توضیح کامل نیست چون ممکن است قلم نی در هر جهت حرکت کند. توضیح صحیح نقطه این است که مربعی است که به شکل لوزی روی صفحه قرار می گیرد. همچنین رشوند در توضیح نقطه آورده است: “شکل کلی نقطه در نستعلیق مربعی است که گوشههای آن در بالا، پایین، چپ و راست قرار میگیرد و از قرار دادن قلم بر روی کاغذ و حرکت آن به سمت راست و پایین ایجاد میشود ” ( رشوند ، 1380: 11).

مطلب مرتبط :   پایان نامه با موضوعاندازه شرکت، سودآوری، اجتناب مالیاتی

شکل 33 ، شکل سازی با نقطه،.(همان: 90)
در صفحه ی 92 اسم جلاله با نقطه نوشته شده(شکل شماره33) که این طرح برگرفته از آجرکاری مسجدی در سمرقند است. این طرح جهت تمرین نقطه بسیار مناسب می باشد و می توان از اسم افراد و دیگر نوشته ها جهت این تمرین استفاده ک
رد. این آموزه دانش آموزان را با خط کوفی بنایی آشنا می سازد.
در صفحه ی 93 تصویر یک سیاه مشق آمده که احتمالاً اثر میر حسین ترک و یا میرزا غلامرضا اصفهانی می باشد. شعر این سیاه مشق از این قرار است:
یا رب کمال عافیت بر دوام باد پیوسته کار و بار جهانت به کام باد
فردا که هر کسی به شفیعی زنند دست حشر تو با رسول علیه السلام باد
سیاه مشق، قالبی از خوشنویسی است که به منظور تمرین و یا نشان دادن توانایی هنرمند در خوشنویسی اجرا می شود. حروف و کلمات در این نوع خوشنویسی به سلیقهی هنرمند تکرار و ترکیب میشوند، تا تصویری زیبا با استفاده از کلمات و حروف ایجاد شود. امّا خواندن سیاه مشق نیز نیاز به تمرین دارد. بنابراین بهتر بود که یکی از سرمشقهای کتاب به صورت سیاه مشق نوشته میشد تا دانش آموز ارتباط بیشتری با این نوع نوشته پیدا کند. متن سیاه مشق میبایست در پایین آن نوشته شود تا دانش آموز به دقت و جستجو در آن ترغیب شود.

درس چهارم
معرفی: در این درس سرمشق « ادب آداب دارد» آموزش داده شده است.
هدف: “تمرین حروف درس قبل، تمرین سطر نویسی و تمرین نستعلیق تحریری”(هراتی و حاجی آقا جانی ،1368: 144).
در این درس توجه دانش آموزان به محل قرار گرفتن حروف و کلمات در سطر جلب شده است. حرف آخر مقداری بالاتر

mitra5--javid

پایان نامه ها

No description. Please update your profile.

You must be logged in to post a comment