پایان نامه با کلید واژگان نکاح منقطع، نفقه، زوجه، طلاق

پایان نامه با کلید واژگان نکاح منقطع، نفقه، زوجه، طلاق

پایان نامه با کلید واژگان نکاح منقطع، نفقه، زوجه، طلاق

بمیرد، زوجه هیچ گونه حقی به عنوان مهر نخواهد داشت. ۳۷زیرا بنا به فرض نه ضمن عقد مهری معین شده و نه پس از آن، و استحقاق مهر المثل هم منوط به نزدیکی است که انجام نگردیده است. مهرالمتعه نیز یک امر استثنائی و مخصوص مورد طلاق است و قابل تعمیم به مورد فسخ و فوت نمیباشد. از ماده‌ی ۱۱۰۱ قانون مدنی هم میتوان آن را استنباط کرد. (صفایی و امامی ،۱۳۸۴ ،۱۷۸) بنابراین در صورت فوت پیش از نزدیکی و تعیین مهر، زن حق مهر ندارد.
دو: بعد از زناشویی
در صورتی که در نکاح مفوّضه البضع قبل از تعیین مهر و بعد از نزدیکی، یکی از زوجین فوت نماید، زن مستحق مهرالمثل خواهد بود، زیرا نزدیکی موجب استحقاق زن نسبت به مهرالمثل شده است و فوت یکی از زوجین در آن تغییری نمیدهد. بنابراین چنان‌چه شوهر بمیرد به مقدار مهرالمثل از ترکه‌ی او به زن داده میشود و هرگاه زن بمیرد، شوهر باید پس از کسرسهم خود بقیه‌ی مهرالمثل را به ورثه‌ی دیگر زن بدهد. ( امامی ،۱۳۷۷ ،ج۴ ،۴۸۷)
۲- مهر در انحلال نکاح مفوّضه المهر
در نکاح مفوّضه المهر، اختیار تعیین مهر به عهده‌ی یکی از زوجین یا شخص ثالث گذارده شده است. کسی را که زوجین برای تعیین مهر ضمن عقد نکاح انتخاب مینمایند، داور در این امر است. در صورتی که نکاح مفوّضه المهر پس از توافق در تعیین مهر یا تعیین آن از طرف داور منحل شود یا قبل از آن، نکاح در اثر عوامل مختلف دچار انحلال گردد؛ وضعیت مهر قابل بررسی میباشد. بنابراین چگونگی مهریه را در این دو مورد متفاوت بررسی مینماییم.
الف : مهریه پس از توافق یا تعیین آن از طرف داور
پس از توافق در تعیین مهر یا تعیین آن از طرف داور یا یکی از زوجین یا شخص ثالث یا اشخاص دیگر، نکاح از وضعیت مفوضه المهر خارج شده، تابع مقررات نکاحی خواهد بود که مهر در آن ذکر شده باشد. بدین جهت چنان‌چه پس از تعیین مهر به توافق زوجین یا از طرف داور، زوج، زوجه‌ی خود را طلاق دهد به دستور ماده ۱۰۹۲ عمل میشود. ماده‌ی ۱۰۹۲ قانون مدنی: «هرگاه شوهر پیش از نزدیکی زن خود را طلاق دهد زن مستحق نصف مهر خواهد بود و اگر شوهر بیش از نصف مهر را قبلاً داده باشد حق دارد مازاد از نصف را عیناً یا مثلاً یا قیمتاً استرداد کند.» و هرگاه زوج پس از نزدیکی زوجه را طلاق دهد تمامی مهر را خواهد پرداخت و هر گاه نکاح فسخ گردد به دستور ماده ۱۱۰۱ ق.م. عمل میشود. ماده ۱۱۰۱ ق .م.: « هرگاه عقد نکاح پیش از نزدیکی به جهتی فسخ شود، زن حق مهر ندارد مگر در صورتی که موجب فسخ عنن باشد که در این صورت با وجود فسخ نکاح زن مستحق نصف مهر است. ( امامی ، ۱۳۷۷ ،ج۴ ،۴۹۰)
ب: مهریه قبل از توافق یا تعیین آن ازطرف داور
در صورتی که داوری مهر به زوج یا زوجه واگذار گردیده باشد، چنان‌که داور پیش از نزدیکی و قبل از تعیین مهر فوت نماید، مستنداً به روایت محمد بن مسلم، مهرالمتعه مقررمی- گردد.۳۸ در صورتی که بعد از نزدیکی، فوت داور اتفاق افتد و هنوز مهر تعیین نشده باشد، در این صورت اگر داور زوج بوده «مهر المثل» مقرر میگردد و اگر زوجه داور بوده « مهرالسنه» مقرر میشود. این فتوای مشهور فقهاست.۳۹(شهید ثانی، ۱۴۱۳ه.ق، ج۸، ۲۱۷)
قانون مدنی حکم صورت جدایی به علت مرگ قبل از نزدیکی و قبل از تعیین مهر در مورد « مفوضه البضع» را به موجب ماده‌ی ۱۰۸۸ بیان داشته ولی در مورد « مفوضه المهر» به سکوت برگزار نموده است و نمیتوان هر دو صورت را همانند دانست زیرا در صورت نخستین، زن خود را مجاناً تسلیم نموده و حال آن که درصورت اخیر برای تعیین مهر داور تعیین کرده است. (محقق داماد ، ۱۳۷۲ ،۲۵۵) در صورتی که طلاق پیش از نزدیکی باشد و داور قبل از دادن مهربمیرد، زن مستحق مهرالمتعه خواهد بود و مانند نکاح مفوّضه البضع نمیشود تا حقی بر شوهر نداشته باشد. (امامی ،۱۳۷۷ ،ج۴ ،۴۹۱)
در صورتی که زوج قبل از تعیین مهر از طرف داور، زوجه خود را طلاق دهد یا نکاح فسخ گردد یا یکی از زوجین فوت نماید، داور پس از انحلال نکاح مهر را تعیین خواهد نمود، زیرا داوری مطلق بوده است و انحلال نکاح آن را زائل نمینماید. (امامی، ۱۳۷۷ ،ج۴ ،۴۹۰)
درمبحث دوم از بخش اول، چگونگی مهریه در اثرانحلال نکاح دائم مورد بررسی قرار گرفت و از آن‌جا که مهریه در نکاح منقطع هم مطرح میشود و از ضروریات نکاح منقطع می‌باشد پس در مبحث سوم، مهر در انحلال نکاح منقطع بحث میشود.
مبحث سوم: مهر در انحلال نکاح منقطع
در نکاح منقطع، برخلاف نکاح دائم ، مهر یکی از ارکان اصلی عقد است. از آن جا که نکاح منقطع نیزدر اثر عوامل مختلف دچار انحلال میگردد؛ در این مبحث چگونگی مهریه در انواع انحلال نکاح مننقطع به طورجداگانه بررسی میشود.
گفتار اوّل: مهر درمورد انقضای مدّت
زن به وسیله عقد انقطاع مالک مهر خود میگردد و میتواند آن را از شوهر خود بخواهد ولی تمام آن مراعی به نزدیکی وتمکین او در تمام مدت است . بنابراین چنان‌چه زن در تمامی مدّت معینه در عقد ناشزه نگردد، مستحق تمامی مهر خود میباشد اگر چه شوهر با او نزدیکی ننموده باشد؛ زیرا با آماده بودن زن برای تمکین، هرگاه شوهر از او متمتع نشود، برخود تفویت منفعت نموده واقدام به ضرر خود کرده است. ولی چنان‌چه زن مقداری از مدت را ناشزه گردد، مهر به نسبت مدت مزبور تسقیط می شود. مثلاً هرگاه زن نصف مدّت ناشزه شود نصف مهر را مستحق میگردد. از نظر فن حقوقی نکاح منقطع مانند اجاره است. (امامی ، ۱۳۷۸ ،ج۵ ، ۱۲۷)
گفتاردوّم: مهر در مورد بذل مدّت
بذل مدّت یکی ازعوامل انحلال نکاح منقطع میباشد و چگونگی مهر در بذل مدّت ، پیش از نزدیکی یا پس از نزدیکی متفاوت است و نیاز به بحث جداگانه دارد.
۱- مهر در بذل تمام مدّت پیش از نزدیکی
در نکاح دائم، هرگاه پیش از وقوع نزدیکی، زن وشوهر به وسیله‌ی طلاق از هم جدا شوند، زن مستحق نصف مهر است. این حکم را به طور کامل در نکاح منقطع نمیتوان اجرا کرد زیرا، اگر مرد تا پایان مدت با زن نزدیکی نکند یا بخشی از مدّت را به او ببخشد، زن مستحق تمام مهر خویش است وفقط « در صورتی که پیش از نزدیکی تمام مدت نکاح را ببخشد بایدنصف مهر را بدهد.» (ماده ۱۰۹۷ ق .م.) منظور از تمام مدت ، باقی مانده آن است . بنابراین، اگر بعد از چند ماه شوهر باقی مدت را به زن ببخشد، در صورتی که نزدیکی واقع نشده باشد، زن مستحق نصف مهر است. (کاتوزیان ،۱۳۸۲ ،ج۱ ،۱۷۸-۱۷۷ )
۲- مهر در بذل تمام مدّت بعد از نزدیکی
چنان‌چه در عقد دائم گذشت، زن مهر را به عقد مالک میشود ولی نصف آن به طور مستقر و نصف دیگر به وسیله زناشویی مستقرمی‌گردد. اما در نکاح منقطع زن به‌وسیله‌ی نکاح مالک مهر می‌گردد و استقرار آن مراعی به نزدیکی و تمکین او در تمام مدت است. لذا بذل مدّت پس از نزدیکی، تأثیری در مهر نمینماید. زیرا شوهر خود منفعت را تفویت نموده است. بنابراین زن پس از نزدیکی شوهر با او در بقیه‌ی مدت تمکین ننماید، نسبت به آن مدت مهر تسقیط میشود. (امامی ، ۱۳۷۸ ،ج۵ ،۱۲۸)
گفتار سوّم: مهر در مورد فسخ نکاح منقطع
در نکاح منقطع، هرگاه نکاح پیش از نزدیکی فسخ گردد؛ خواه از طرف شوهر باشد خواه از طرف زن، زن حق مهریه ندارد و چنان‌چه پس از نزدیکی باشد، زن مستحق تمامی مهر خواهد بود.
(امامی ،۱۳۷۸ ،ج۵ ،۱۲۷)
گفتار چهارم: مهر در مورد فوت یکی اززوجین
ماده‌ی ۱۰۹۶ قانون مدنی: «در نکاح منقطع، موت زن در اثناء مدّت، موجب سقوط مهر نمی‌شود و هم چنین است اگر شوهر، تا آخر مدّت با او نزدیکی نکند.»
موت زن در اثناء مدت نکاح منقطع، موجب سقوط مهر نمیشود. یعنی اگر دخول هم نشده باشد و زن در اثناء مدت بمیرد، زوج باید مهر او را بدهد. در این جا عقد منقطع از قواعد عقد اجاره پیروی نمیکند. (جعفری لنگرودی ، ۱۳۸۶ ،۱۴۸)
بنابراین هرگاه زن فوت کند ورثه‌ی او تمامی مهر را مستحق خواهند بود و از شوهر مطالبه می‌نماید و چنان‌چه شوهر فوت نماید، تمامی مهر زن مانند دیون دیگر متوفی از ترکه‌ی او تأدیه می‌شود. (امامی ،۱۳۷۸ ،ج۵ ،۱۲۹)
از مباحث مطرح شده در این بخش به این نتیجه میرسیم که با انحلال نکاح دائم و منقطع، (جزدر برخی موارد) مهریه‌ی زن ساقط نمیشود و زن میتواند از مهریه‌ی خود بهره مند شود. چون نفقهی زوجه در ایام عدّه، از آثار مالی انحلال نکاح میباشد؛ در بخش بعد راجع به آن بحث می‌نماییم و از آن جا که در قانون مدنی، (ماده ۱۱۰۷) تصریح شده است که اثاث البیت متعارف جزء نفقه‌ی زوجه است، بنابراین، در مبحث دوم بخش بعد، راجع به جهیزیه و چگونگی وضعیّت آن پس از انحلال نکاح بحث خواهد شد.
بخش دوّم: نفقه و جهیزیه
نفقه و استرداد جهیزیه از جمله آثار مالی انحلال نکاح میباشد؛ لذا بخش دوّم را به چگونگی نفقه و جهیزیه پس از انحلال نکاح، اختصاص دادهایم.
مبحث اوّل: نفقه
قوانین مربوط به نفقه شامل موارد و دستورات حاکم بر وظایف مرد در پرداخت هزینههای زندگی زن و در مورد شرایط احراز چنین حقّی است؛ مهمترین این شرایط تمکین است به عبارت دیگر در یک قرارداد ازدواج مرد موظف است مخارج زندگی زن را بپردازد و در مقابل زن باید از مرد تمکین کند.۴۰(شهید ثانی، ۱۴۱۳ه.ق، ج۸ ، ۴۴۰)
نفقه امری است که بعد از عقد ازدواج و پس از حضور زن در خانه‌ی شوهر مطرح میشود. خداوند منّان در قرآن کریم میفرماید:۴۱«مردان را بر زنان حق تسلط و نگهبانیاست و به واسطه‌ی آن برتری که خدا بعضی را بر بعضی مقرّر داشته و هم به واسطه‌ی آن که مردان از مال خود نفقه دهند.» سوره نساء(۴)، آیه ۳۴ این آیه اشاره دارد به مسئولیت مردان نسبت به مهریه وتامین مخارج زندگی که زن از این جهت هیچ مسئولیتی ندارد. (قرشی، ۱۴۱۲ه.ق، ج۶، ۵۲)
در جای دیگری از قرآن کریم، خداوند میفرماید: «عَلی المَولود لَه رزقهن و کِسوتهن بِالمعروف. بر عهده‌ی صاحب فرزند است که خوراک و لباس مادر را به حد متعارف بدهند.» سوره بقره (۲)، آیه ۲۲۳
با کمی تعمق در آیات الهی متوجه این واقعیّت میشویم که خداوند قادر دستوراتی را مستقیماً خطاب به مردان داده است که رعایت آن ها واجب و تخطی از آن دستورات و فرامین الهی به هیچ وجه ممکن نیست، زیرا دین اسلام به نقش مردان، وظایف و تکالیف آن ها نسبت به زنان اهمیّت فراوانی داده است که همین مؤیّد شگفتی و دلالتیاست بر ظرافت های عظیم الهی در زندگیانسان و از جمله در روابط زناشویی و وظایف مشترک آنها نسبت به یکدیگر. (سلطانی و سادات باریکانی، ۱۳۸۶، ۲۹)
با توجه به این، یکی از مسائل مهم این تحقیق نفقه در ایّام عدّه میباشد؛ ابتدا با مفهوم و ماهیّت نفقه آشنا شده و سپس در ادامه به بررسی وضعیت و چگونگی نفقه پس از انحلال نکاح میپردازیم.
گفتار اول: مفهوم و ماهیّت حق زن بر نفقه
نفقه در لغت

مطلب مرتبط :   پایان نامه با کلید واژگاننکاح منقطع، طلاق، قانون مدنی، نفقه

admin2

No category

No description. Please update your profile.

You must be logged in to post a comment